اگر برای شما هم شهر قم در یک زیارت چندساعته، شلوغی بافت مرکزی و خرید شتابزده سوهان خلاصه شده است، این مقاله نگاهتان را تغییر میدهد. واقعیت این است که پشت این تصویر تکراری، بخشهای دیگری از شهر پنهان مانده است؛ از معماری سنتی بازار و محلههای قدیمی گرفته تا روستاهای کوهستانی و خوشآبوهوای اطراف که کمتر مسافری سراغشان میرود. در این راهنما، همهچیز را بررسی کردهایم؛ ابتدا به مسیرهای دسترسی و ترفندهای زمانبندی سفر میپردازیم و سپس جاهای دیدنی، هزینهها و برنامههای پیشنهادی را معرفی میکنیم. با این اطلاعات، اینبار قرار است قم را به شکلی متفاوت ببینید.
چرا به قم سفر کنیم؟
قم را دستکم نگیرید. بیشتر ما فکر میکنیم این شهر فقط برای یک زیارت چندساعته خوب است و بعد از آن باید سریع راهی مقصد بعدی شد. به همین خاطر هم جاهای بکر و دیدنی آن همیشه از چشم مسافران پنهان میماند. اگر جاهای قدیمی و تاریخی را دوست دارید، قدم زدن در کوچهپسکوچههای بافت قدیمی و دیدن معماری دورههای قاجار و صفویه حتماً حالتان را خوب میکند. نمونهاش تیمچه بزرگ بازار است؛ شاهکاری با سقف ضربی که سوژهای بینظیر برای عکاسی است.
بخش جذاب دیگر، کبابهای معروف قم است. قمیها فرهنگ غذایی خاصی دارند و غذاهایشان میان طرفداران کباب شهرت زیادی دارد. از طرفی، احتمالاً میدانید که طبیعت این منطقه کویری است؛ اما تضاد عجیبی در جغرافیای آن پیدا میکنید.
دریاچه حوض سلطان با فاصله کمی در کنار روستاهای ییلاقی و خنک قاهان قرار گرفته است. پس در سفری کوتاه، هم میتوانید کویرگردی کنید و هم از آبوهوای خنک کوهپایهای لذت ببرید. نزدیک بودن به تهران هم امتیاز بزرگ شهر قم است. مسیرهای دسترسی به شهر بسیار راحت هستند. خلاصه اینکه اگر به دنبال سفری کوتاهمدت، باکیفیت و ارزان هستید، قم یکی از بهترین گزینهها است.
قم کجاست؟
قم دقیقاً در مرکز چهارراه ارتباطی کشور قرار گرفته است و مرکز استانی به همین نام محسوب میشود. به دلیل همین موقعیت خاص، این شهر را شاهراه ورود به مناطق مرکزی و جنوبی ایران میدانند. از آنجا که قم در حاشیه کویر مرکزی قرار دارد، بیشتر مسافران تصور میکنند با منطقهای کاملاً خشک و بیابانی روبهرو هستند.
واقعیت این است که این شهر در حاشیه کویر مرکزی و در نزدیکی ارتفاعات مرکزی ایران قرار دارد و همین موضوع تضاد جغرافیایی جذابی ایجاد کرده است؛ به طوری که از یک طرف به بیابانهای نمکی ختم میشود و از طرف دیگر، با کمی رانندگی به سمت جنوب و غرب، به مناطق کوهپایهای و خوش آبوهوا میرسد.
موقعیت جغرافیایی قم
بررسی نقشه نشان میدهد که قم از شمال با استان تهران همسایه است و همین نزدیکی، بزرگترین مزیت آن به حساب میآید. این استان از شرق با سمنان و دریاچه نمک هممرز است، از جنوب به اصفهان متصل میشود و از غرب با استان مرکزی مرز مشترک دارد.
رودخانه معروف «قمرود» نیز از وسط شهر عبور میکند و بافت شهری را به دو بخش تقسیم کرده است. این موقعیت جغرافیایی باعث شده که بخش مرکزی شهر آبوهوای گرم و خشکی داشته باشد؛ اما ارتفاعات خلجستان و کهک با هوای خنک و ییلاقی خود، این گرمای طاقتفرسا را جبران میکنند و تنوع آبوهوایی جذابی به این استان میدهند.
فاصله قم تا شهرهای مهم
مسافت زمینی و زمان تقریبی سفر از مبدأ قم به مقاصد مهم کشور به شرح زیر است:
- تهران با فاصله کوتاه ۱۴۵ کیلومتری و زمان سفر حدود دو ساعت
- کاشان در نزدیکی قم با مسافت ۱۱۰ کیلومتر و رانندگی حدود ۱ ساعت و ربع
- اراک در همسایگی غرب با فاصله ۱۳۵ کیلومتر و سفر ۱٫۵ تا ۲ ساعته
- اصفهان در مسیر آزادراه با مسافت ۳۰ کیلومتر و زمان سفر ۳٫۵ ساعته
- یزد با فاصله ۴۸۵ کیلومتر و رانندگی حدود ۵٫۵ ساعته
- رشت در شمال کشور با مسافت ۴۳۵ کیلومتر و زمان ۵ ساعته
- تبریز در شمال غرب با فاصله ۶۶۰ کیلومتر و سفر ۸٫۵ ساعته
- اهواز در جنوب غرب با مسافت ۶۵۰ کیلومتر و زمان حدود ۸ تا ۹ ساعته
- شیراز با فاصله ۷۰۰ کیلومتر و رانندگی حدود ۸ ساعته
- مشهد مقصد زیارتی دورتر با مسافت ۹۵۵ کیلومتر و زمان ۱۱ تا ۱۲ ساعته
بهترین زمان سفر به قم
آبوهوای کویری قم باعث شده است که هر فصل سال، چهره متفاوتی از این شهر را به مسافران نشان دهد. سرمای خشک زمستان و گرمای شدید تابستان، دو روی این سکه هستند که برنامهریزی سفر را کاملاً تحت تأثیر قرار میدهند. برای اینکه بدانید کدام زمان برای گشتوگذار شما مناسبتر است، در ادامه، وضعیت سفر در هر چهار فصل سال را با جزئیات و جدول مزایا و معایب بررسی کردهایم.
سفر به قم در بهار
نیمه اول بهار و بهویژه فروردین، از نظر آبوهوایی بهترین زمان برای سفر به قم است. در این روزها هنوز از گرمای سوزان کویر خبری نیست و نسیم خنکی میوزد. با رسیدن اردیبهشت، دشتها و روستاهای ییلاقی اطراف مثل قاهان به اوج سرسبزی خود میرسند. این مناطق برای طبیعتگردی چندساعته گزینهای عالی هستند.
| مزایای سفر در بهار | معایب سفر در بهار |
| هوای مطبوع و بهاری در فروردین | شلوغی شدید شهر در دو هفته اول فروردین |
| سرسبزی و خنکی روستاهای کوهپایهای | بالا رفتن قیمت هتلها و اقامتگاهها |
| اتمسفر زنده و پرنشاط شهری | ترافیک سنگین در هسته مرکزی شهر |
سفر تابستانی
حساب تابستانهای قم از بقیه سال جدا است. دمای هوا در طول روز به بالای ۴۰ درجه میرسد و آفتاب داغ کویر اجازه پیادهروی یا گشتوگذار نمیدهد. اما این فصل یک قانون نانوشته میان قمیها دارد. با غروب آفتاب و از ساعت ۸ شب به بعد، تازه زندگی واقعی در شهر جریان پیدا میکند. خنک شدن هوا جمعیت زیادی را به بوستانها، بستنی فروشیهای معروف و کبابفروشیها میکشاند. پس اگر در این فصل راهی این مقصد میشوید، روزها را به استراحت در اقامتگاه بگذرانید و تفریحات شبانه را تا پاسی از شب برنامهریزی کنید.
| مزایای سفر در تابستان | معایب سفر در تابستان |
| خلوت بودن بناهای تاریخی و بازار | گرمای شدید و آفتاب سوزان در طول روز |
| شبهای بسیار زنده، پویا و خنکتر | خشکی شدید هوا و کلافگی در فضای باز |
| تخفیفهای فصلی در برخی مراکز خرید | محدود شدن گشتوگذارها به ساعات شبانه |
سفر پاییزی
مهر و آبان را باید فصل طلایی برای سفر به قم دانست. در این ماهها گرمای کلافهکننده کویر کاملاً فروکش میکند. هوای معتدل پاییز فرصت مناسبی است تا ساعتها در بافت قدیمی شهر و دالانهای بازار سنتی قدم بزنید. علاوه بر این، پاییز بهترین زمان برای کویرگردی به شمار میرود.
آسمان صاف و روزهای خنک به شما اجازه میدهد تا با خیال راحت راهی دشتهای نمکی اطراف شوید. خلاصه اینکه در این فصل، نه تنها از آفتاب سوزان خبری نیست، بلکه هنوز سرمای استخوانسوز بیابان هم شروع نشده است. پس میتوانید برای کل ساعتهای روز برنامهریزی کنید.
| مزایای سفر در پاییز | معایب سفر در پاییز |
| هوای فوقالعاده مطبوع و پیادهروی دلپذیر | کوتاهتر بودن طول روز برای بازدیدها |
| بهترین زمان برای کویرگردی و عکاسی | سرد شدن ناگهانی هوا در ساعات اواخر شب |
| تعادل در قیمتها و خلوتی نسبی شهر | کاهش سرسبزی مناطق ییلاقی اطراف |
سفر زمستانی
زمستانهای قم طولانی نیست. با این حال، سرمای خشک و سوزناکی دارد که از سمت بیابانهای اطراف میوزد. شبها افت دما بسیار شدید میشود. اگر با سرما مشکلی ندارید، انتخاب این فصل یک برگ برنده برای شما دارد. هزینههای اقامت در هتلها به کمترین حد خود میرسد و جاهای دیدنی شهر کاملاً خلوت هستند. پس میتوانید با بودجهای کمتر و در آرامش کامل از مقصد خود بازدید کنید.
| مزایای سفر در زمستان | معایب سفر در زمستان |
| ارزان شدن قیمت هتلها و اقامتگاهها | شبهای بسیار سرد، خشک و استخوانسوز |
| خلوتی حرم، بازار و مراکز خرید | احتمال کنسل شدن کویرگردی به خاطر بارندگی |
| راحتی در پیدا کردن پارکینگ و تردد شهری | نیاز به همراه داشتن حجم زیادی از لباسهای گرم |
چگونه به قم برویم؟
قم در مرکز چهارراه ارتباطی کشور قرار دارد؛ به همین دلیل دسترسی به آن با هر وسیله نقلیهای آسان است. فرقی نمیکند راحتی خودروی شخصی را ترجیح دهید یا بخواهید با خیال راحت و ایمن با قطار از شهرهای دورتر به قم سفر کنید. انتخاب وسیله نقلیه کاملاً به سبک سفر شما بستگی دارد. هر کدام از این روشها ترفندها و نکات خاص خود را دارند؛ مواردی که دانستن آنها پیش از حرکت، مسیر را برایتان هموارتر میکند.
سفر با خودرو شخصی
سفر با خودروی شخصی این مزیت را دارد که دست شما را برای توقفهای دلخواه در طول جاده باز میگذارد. مسیر تهران به قم از آزادراه چندبانده و مجهز خلیج فارس میگذرد؛ اما نکته مهمی که باید به آن توجه کنید این است که در طول این مسیر دیگر عوارضی کاغذی وجود ندارد و همهچیز به صورت الکترونیکی ثبت میشود؛ بنابراین برای پیشگیری از جریمه، حتماً پیش از آغاز سفر حساب عوارض خود را شارژ کنید. همچنین مجتمع رفاهی معروف «مهر و ماه» نیز در همین مسیر قرار دارد که با ارائه خدماتی باکیفیت، مکانی عالی برای توقف کوتاه، استفاده از سرویسهای بهداشتی تمیز یا خرید سوغات به شمار میرود.
سفر با قطار
قطار یکی از امنترین و راحتترین راهها برای رسیدن به قم است. قطارهای حومهای تهران – قم هر روز در چند نوبت حرکت میکنند و قیمت بلیط قطار این مسیر بسیار ارزان است. نکته مهم درباره قطار، موقعیت ایستگاه راهآهن قم است. این ایستگاه قدیمی دقیقاً در مرکز شهر و نزدیکی میدان مطهری قرار دارد. پس از پیاده شدن، با کمی پیادهروی به حرم، بازار قدیم و مراکز خرید اصلی میرسید. به همین دلیل نیازی به پرداخت هزینههای اضافی برای تاکسی شهری نخواهید داشت.
سفر با اتوبوس
اتوبوسهای پایانههای تهران، مخصوصاً ترمینال جنوب، ۲۴ ساعته و بدون وقفه به سمت قم رفتوآمد دارند. بیشتر اتوبوسها مسافران را در میدان ۷۲ تن که ورودی اصلی شهر است پیاده میکنند. نگران مسیر بعدی نباشید؛ در این میدان همیشه تاکسیهای خطی، اینترنتی و اتوبوسهای شهری منتظر مسافران هستند و بسته به ترافیک، یک ربع تا بیست دقیقه بعد شما را به مرکز شهر و اطراف حرم میرسانند. این روش برای یک سفر کمهزینه و بدون دغدغه رانندگی، انتخاب خیلی خوبی است.
سفر با هواپیما
از آنجا که خود قم فرودگاه ندارد، اگر قصد سفر هوایی دارید، بهترین و تنها گزینهتان فرودگاه امام خمینی است. خوشبختانه این فرودگاه بینالمللی دقیقاً در ابتدای اتوبان تهران – قم قرار گرفته است و این یعنی مسافران بدون اینکه حتی یک دقیقه در ترافیک کلافهکننده پایتخت معطل شوند، مستقیم از خروجی ترمینال وارد مسیر قم میشوند. فاصله فرودگاه تا ورودی شهر حدود ۱۰۰ کیلومتر است که با تاکسیهای خطی فرودگاه یا حتی اسنپ و تپسی، کلاً یک ساعت زمان میبرد تا به مقصد برسید. این روش، بهخصوص برای مسافرانی که از کشورهای دیگر یا شهرهای دور به قصد زیارت میآیند، یک مسیر بیدردسر، سرراست و سریع به حساب میآید.
مهمترین جاهای دیدنی قم
حرم حضرت معصومه (س) اصلیترین جاذبههای دیدنی قم است که در مرکز شهر قرار دارد و سالانه مسافران زیادی را به این سو میکشاند. در کنار آن، مسجد جمکران در حاشیه شهر و تیمچه بزرگ بازار سنتی با معماری قاجاری و سقف ضربی منحصربهفرد، مهمترین اماکن مذهبی و تاریخی شهر محسوب میشوند. همچنین بناهای دیگری مانند مقبرههای باغ گنبد سبز و خانه تاریخی یزدانپناه، از دیگر بخشهای دیدنی بافت قدیمی هستند.
برخلاف تصور عمومی، قم جاذبههای طبیعی متنوعی هم دارد؛ دریاچه حوض سلطان و گنبد نمکی با مناظر طبیعی خاص خود در صدر این لیست قرار گرفتهاند. از سوی دیگر، مناطق خوش آبوهوا و ییلاقی مانند تنگه قاهان و بخش خلجستان در روزهای گرم سال، گزینههای خنکی برای تفریح هستند. برای سفرهای خانوادگی نیز مراکز مدرنی مانند باغ پرندگان، بوستان علوی و دهکده تفریحی صبا در دستجرد، امکانات رفاهی خوبی دارند.
نکاتی برای اقامت در قم
برای اینکه در قم اقامت راحتی داشته باشید، قبل از هر چیز باید ببینید با چه وسیلهای سفر میکنید و هدفتان از سفر چیست. اگر اولویت شما فقط زیارت است و میخواهید با کمتر از ده دقیقه پیادهروی به صحنها برسید، هتلها و هتلآپارتمانهای اطراف میدان آستانه و خیابانهای ارم و بوعلی بهترین انتخاب هستند. البته ترافیک و شلوغی این محلهها دائمی است. اما اگر با ماشین شخصی میروید یا ترجیح میدهید شب را در محیطی آرام و بیسروصدا بگذرانید، محلههای نوساز و مدرنی مثل بلوار امین و سالاریه گزینههای بسیار بهتری هستند چون از شلوغیهای مرکز شهر کاملاً دورند.
یک نکته بسیار مهم که خیلی از مسافران از آن بیخبرند، محدودیت شدید پارک و جریمههای سنگین اطراف حرم است. به همین دلیل حتماً قبل از قطعی کردن رزرو، مطمئن شوید که هتل شما پارکینگ اختصاصی دارد؛ وگرنه مجبور میشوید وقت زیادی را در صف پارکینگهای طبقاتی عمومی تلف کنید.
موضوع بعدی که در قم حساسیت زیادی روی آن وجود دارد، مدارک محرمیت است. برای رزرو هتلهای قم همراه داشتن اصل شناسنامههای عکسدار زوجین الزامی است. اگر هم صیغهنامه دفترچهای مهرشده دارید، بدانید که همه جا آن را قبول نمیکنند و حتماً باید قبل از سفر، هتل را تلفنی چک کنید تا به مشکل نخورید.
با توجه به آبوهوای کویری و داغ قم، اگر در تابستان سفر میکنید حتماً نظرات مسافران قبلی را درباره کیفیت سیستم سرمایش اتاقها بخوانید. پیشنهاد میشود قبل از سفر لیست بهترین هتلهای قم از نظر مسافران را نگاهی بندازید. این نکته را فراموش نکنید که در مناسبتهای خاص مذهبی مثل نیمه شعبان یا ایام شهادت، ظرفیت اقامتی قم فوراً پر میشود و قیمتها بالا میرود؛ پس در این روزها حتماً از چند هفته قبل رزرو خود را از سایتهای معتبر قطعی کنید.
غذاهای محلی قم
تست کردن غذاها و شیرینیهای جدید در قم، یکی از جذابترین بخشهای این سفر است. به خاطر آبوهوای گرم و کویری، قمیها از قدیم بیشتر به سراغ خوراکیهای بسیار مقوی و پرانرژی رفتهاند. در این شهر، طعمهای محلی، سوغات و بازارها کاملاً به هم گره خوردهاند؛ یعنی میتوانید سوهان داغ را در حاشیه بازار سنتی بخرید یا چلوکبابهای معروف شهر را امتحان کنید. در ادامه نگاهی به معروفترین غذاهای این منطقه انداختهایم.
سوغات قم
همه ما قم را با سوهان معروفش میشناسیم که پادشاه بیچونوچرای سوغات این شهر است. این شیرینی ترد و پر از زعفران که با جوانه گندم و کره حیوانی درست میشود، مدلهای مختلفی در بازار دارد؛ از سوهان گل سنتی و گرد گرفته تا مدلهای لقمهای مغزدار، سوهان گزی، حلوایی نرم و سوهان ورقهای که فوقالعاده نازک و ترد است. اما سوغات خوراکی قم به همینجا ختم نمیشود؛ فرآوردههای کنجدی این شهر مثل حلوا ارده و ترکیب ارده خالص با شیره انگور هم کیفیت خیلی بالایی دارند.
همچنین حلوای سنتی و تیره رنگ شادونه که از ارده و دانه شاهدانه تهیه میشود، در کنار نان کسمه که یکجور شیرینی کمشیرین و ترد کنجدی است، از دیگر خوراکیهای محبوبی هستند که مسافران معمولاً کنار چای امتحان میکنند.
اگر دوست دارید از قم صنایع دستی و یادگاری بخرید، فرش ابریشم این شهر با بافت ظریف و طرحهای مینیاتوریاش شهرت جهانی دارد؛ البته به خاطر قیمت بالایش بیشتر بهعنوان یک تابلوی تزیینی لوکس روی آن حساب میکنند. یک یادگاری خاصتر و قدیمی، خرمهرههای سفالی با آن رنگ آبی فیروزهای جذابشان هستند که قدمتی چند هزار ساله در این منطقه دارند و مردم محلی برای دفع چشمزخم یا ساخت زیورآلات سراغشان میروند.
از طرفی به خاطر فضای مذهبی شهر، ویترین مغازهها پر از تسبیحهای شاهمقصود و عقیق، سجادههای ترمه و مهرهای تبرک است که در کنار ظروف چوبی ظریف و جعبههای جواهرات منبتکاری شده، گزینههای خیلی شیک و قشنگی برای هدیه دادن به شمار میروند.
مراکز خرید مهم قم
خرید کردن در این شهر به دلیل وجود مراکز خرید متنوع در قم کاملاً به این بستگی دارد که دنبال چه چیزی باشید. برای خرید کالاهای سنتی مثل سوغات، چادر، عبا یا انگشتر، باید سراغ پاساژها و بازارهای اطراف حرم بروید. معروفترین آنها پاساژ قدس است که دقیقاً روبهروی حرم قرار دارد و بورس اصلی چادر و پارچه است.
کمی آنطرفتر، در خیابان طالقانی، بازار بزرگ قم و تیمچه معروفش قرار دارد که مرکز فرش دستبافت است و حتی اگر قصد خرید هم نداشته باشید، ارزش دیدن دارد. یک بازار قدیمی دیگر هم به نام بازار کهنه در خیابان آذر هست که پاتوق کارهای سنتی و مسگری است و حس و حال گذشته را دارد. اگر هم در همان مرکز شهر دنبال لباسهای ارزانقیمت و خرید اقتصادی هستید، مجتمع الغدیر و پاساژ حجت کارتان را راه میاندازند.
اما اگر اهل پاساژهای امروزی، برندهای لوکس و گشتوگذار در مجتمعهای مدرن هستید، باید از مرکز شهر فاصله بگیرید و به محلههای جدیدتر بروید. مجتمع عصر جدید در منطقه سالاریه و مجتمع سیرنگ در میدان سعیدی که یک رستوران گردان معروف هم دارد، پاتوقهای اصلی جوانان شهر برای خرید پوشاک و وقتگذرانی هستند. مجتمع بازار شهر در ابتدای جاده پردیسان هم یک مرکز خرید خیلی بزرگ و مدرن است که تفریحاتی مثل سینما و فودکورت دارد.
برای خریدهای خاص هم جاهای مشخصی در قم وجود دارد؛ مثلاً مجموعه بزرگ سرای ایرانی در بلوار خداکرم بورس لوازم خانگی و مبل است، مجتمع ناشران در خیابان معلم مرکز کتاب و اقلام فرهنگی است و برای خرید موبایل و لوازم دیجیتال هم باید به پاساژ الزهرا سر بزنید.
هزینه سفر به قم
یکی از بزرگترین مزیتهای سفر به قم این است که کلاً مقصد گرانقیمتی به حساب نمیآید و هزینههای سفر به آن، در مقایسه با شهرهای بزرگ و توریستی ایران کاملاً اقتصادی و منصفانه است. خوشبختانه این شهر برای هر نوع بودجهای یک گزینه مناسب دارد؛ اگر دوست دارید سفری دانشجویی و کمهزینه داشته باشید، میتوانید روی قطارهای حومهای ارزانقیمت، مهمانپذیرهای پرشمار اطراف حرم و غذاخوریهای سنتی حساب کنید که یک سفر کاملاً مقرونبهبخش را برایتان میسازند.
از طرف دیگر، اگر میخواهید خرج کنید و مشکلی در خصوص هزینههای پرداختی ندارید، هتلهای چندستاره مدرن، پاساژهای لوکس مناطق بالاشهر مثل سالاریه و رستورانهای معروفی که بهترین کبابهای ایران را سرو میکنند، تجربهای باکیفیت و عالی را برایتان رقم میزنند. در نهایت، بخش زیادی از جاهای دیدنی و مذهبی شهر هم هزینه ورودی ندارند که همین موضوع، بار سنگینی را از روی دوش بودجه سفر شما برمیدارد.
برنامه سفر پیشنهادی به قم
برای اینکه بتوانید از زمان خود بهترین استفاده را ببرید، چهار برنامه سفر کاملاً مجزا و تجربهمحور طراحی کردهایم. هر کدام از این برنامهها با یک هدف مشخص چیده شدهاند تا هیچ دغدغهای برای زمانبندی یا پیدا کردن مسیر وجود نداشته باشد.
برنامه یکروزه
این برنامه مخصوص کسانی است که وقت زیادی ندارند و میخواهند در یک روز، کل جاذبههای اصلی قم را ببینند. برای این کار بهتر است حدود ساعت ۷ صبح از تهران راه بیفتید تا یک ساعت و نیم بعد، برای صبحانه به مجتمع رفاهی «مهر و ماه» برسید. بعد از صبحانه و با ورود به قم، مستقیم سراغ «پارکینگ طبقاتی زائر» بروید تا اسیر ترافیک و جریمههای مرکز شهر نشوید.
ساعت ۹:۳۰ تا ۱۱:۳۰ بهترین زمان برای گشتوگذار در حرم، دیدن کاشیکاریهای قاجاری صحنها و سر زدن به موزه آستانه است. بعد از آن، با ۵ دقیقه پیادهروی خودتان را به دالانهای بازار قدیم قم برسانید؛ چون ساعت ۱۲ تا ۱ ظهر، نور خورشید از روزنههای سقف تیمچه بزرگ به شکل ستونهای نوری روی زمین میتابد و زیباترین قاب را برای عکاسی میسازد. برای نهار هم پاتوق اصلی، کبابفروشیهای قدیمی میدان مطهری است تا کباب کوبیدهتان را با نان سنگک داغ و خشخاشی بخورید.
بعدازظهر، حوالی ساعت ۳ تا ۴:۳۰، بهترین جا برای فرار از آفتاب، حیاط دلباز و حوض آبی خانه تاریخی یزدانپناه است تا خستگی پیادهروی را با یک چای در این عمارت قاجاری در کنید. حوالی ساعت ۵ عصر که هوا خنکتر میشود، خودتان را به کوه خضر نبی برسانید. پلههای کوه را بالا بروید تا غروب آفتاب و روشن شدن چراغهای کل شهر را از آن بالا تماشا کنید. در آخر هم با خرید یک سوهان تازه از مرکز شهر، شبانه به سمت تهران برگردید.
برنامه دوروزه
برنامه دوروزه مناسب کسانی است که میخواهند بدون عجله، هم بافت تاریخی شهر را ببینند و هم سری به طبیعت اطراف بزنند. روز اول را کاملاً به گشتوگذار در بافت قدیمی شهر بگذرانید. بهتر است صبح زود کار را با زیارت حرم شروع کنید و سراغ تماشای مقبرههای شاهان قاجار بروید. ظهر، زمان مناسبی برای قدم زدن در بازار قدیم و تماشای کارگاههای سنتی است. برای نهار میتوانید به خانه تاریخی یزدانپناه بروید و آبگوشت اصیل قنبید را امتحان کنید. عصر با خنک شدن هوا، پیادهروی در خیابان صفائیه و پاساژهای بلوار امین برنامه شما را کامل میکند. شام را هم در رستوران گردان مجتمع سیرنگ بخورید تا چشمانداز چراغانی شهر را از بالا ببینید.
صبح روز دوم را به خروج از شهر و کویرگردی اختصاص دهید. حوالی ساعت هشت صبح به سمت کیلومتر چهل آزادراه تهران – قم بروید تا شگفتی دریاچه نمک حوض سلطان را از نزدیک ببینید. در این آینه طبیعی میتوانید دو ساعتی روی فرش سفید نمکی قدم بزنید و عکس بگیرید. پیش از آنکه آفتاب کویر سوزان شود به شهر برگردید و محلههای قدیمی اطراف خانه امام خمینی را بگردید. پس از صرف نهار در منطقه سالاریه، ساعات عصر و شب را به حضور در فضای آرامشبخش مسجد جمکران بگذرانید؛ تماشای گنبد فیروزهای این مسجد در تاریکی شب، پایان خوشی برای این سفر دو روزه است.
سفر خانوادگی
اگر با خانواده و بچهها سفر میکنید، راحتی مسیر و تفریح همسفرها حرف اول را میزند. برای اقامت، بهتر است سراغ هتلهای مدرنتری مثل خورشید یا پارسیا بروید؛ چون هم پارکینگ بزرگی دارند و هم بدون درگیر شدن در ترافیک سنگین مرکز شهر، دسترسی راحتی به شما میدهند.
روز اول را میتوانید با خیال راحت به زیارت حرم و خرید سوغاتی از مغازههای معروف خیابان ارم بگذرانید تا از همین ابتدا خیالتان بابت خرید سوهان راحت شود. برای نهار هم فودکورتهای بلوار امین انتخابهای خوبی هستند، چون تنوع غذاییشان بالا است و سلیقه همه سنین را پوشش میدهد.
صبح روز بعد را میتوانید به گشتوگذار شهری اختصاص دهید، اما حتماً برنامه بعدازظهر روز دوم را برای رفتن به بوستان علوی در جنوب شهر خالی بگذارید. این پارک وسیع با شهربازی، سورتمه کوهستان و تلهسیژی که دارد، حسابی بچهها را سرگرم میکند و خستگی پیادهروی را از تن همه درمیآورد تا سفر خانوادگیتان با یک خاطره خوش به پایان برسد.
سفر زیارتی
برنامهریزی سفر زیارتی به قم معمولاً با نماز صبح حرم و زیارت در آرامش صحن عتیق شروع میشود. بعد از صبحانه هم زمان خوبی است که به بافت تاریخی شهر سر بزنید و جاهایی مثل بیت امام خمینی در محله یخچال قاضی، خانه آیتالله حائری یزدی و محرابهای قدیمی مسجد جامع قم را ببینید.
برای نهار میتوانید به یکی از رستورانهای مرکز شهر بروید و بعد از کمی استراحت، عصر سهشنبه مستقیم راهی مسجد جمکران شوید. شرکت در مراسم دعای توسل، خواندن نمازهای مستحبی و گشتوگذار در حیاط بزرگ جمکران، برنامه این سفر مذهبی را کامل میکند؛ بهخصوص که تماشای گنبد فیروزهای مسجد در شب نمای خیلی قشنگی دارد.
نکات مهم قبل از سفر به قم
قبل از اینکه راهی قم شوید، باید چند نکته کوچک اما مهم را بدانید تا جریمه نشوید و به مشکل نخورید. اول از همه اینکه برای ورود به حرم مطهر و مساجد اصلی شهر، خانمها حتماً باید چادر داشته باشند. هرچند در ورودی حرم چادر به امانت میدهند، ولی چون معمولاً صفها شلوغ است، همراه داشتن یک چادر شخصی و سبک کارتان را خیلی جلو میاندازد. برای آقایان هم پوشیدن شلوارک یا لباسهای رکابی در بافت مذهبی و سنتی شهر اصلاً مرسوم نیست.
نکته بعدی که خیلیها را به دردسر میاندازد، ترافیک خیابانهای اطراف حرم و سختگیری شدید پلیس است. در خیابانهای اصلی مرکز شهر اصلاً ریسک نکنید و ماشین را در حاشیه خیابان پارک نکنید، چون جرثقیلها خیلی سریع ماشین را به پارکینگ منتقل میکنند. بهترین کار این است که مستقیم داخل «پارکینگ طبقاتی زائر» بروید که در بلوار زائر قرار دارد؛ این پارکینگ فضای زیادی دارد و با آسانسور شما را دقیقاً وسط صحن حرم پیاده میکند.
اگر هم زمان سفرتان همزمان با مناسبتهای خاص مذهبی مثل نیمه شعبان یا محرم است، یادتان باشد که هم کل شهر خیلی شلوغ میشود و هم بعضی راستههای بازار سنتی کاملاً تعطیل هستند. برای گشتوگذار در کویر حوض سلطان یا فضاهای باز اطراف شهر هم آفتاب را دستکم نگیرید و حتماً عینک آفتابی و ضدآفتاب بردارید.
سؤالات متداول
سفر به قم چند روز زمان نیاز دارد؟
برای یک گشتوگذار کامل شامل زیارت حرم، رفتن به بازار قدیم و دیدن دریاچه حوض سلطان، یک سفر ۲ روزه (یک شب اقامت) کاملاً کافی است. اما به دلیل مسافت کوتاه تا تهران، خیلی از مسافران برنامه فشرده یکروزه را انتخاب میکنند که برای دیدن جاذبههای اصلی داخل شهر پاسخگو است.
چگونه با قطار به قم برویم؟
کافی است بلیط قطارهای حومهای تهران – قم را آنلاین بخرید. هنگام خرید دقت کنید که قطار شما را در ایستگاه راهآهن قدیمی و مرکزی قم (نزدیک میدان مطهری) پیاده کند؛ چون این ایستگاه دقیقاً در مرکز شهر قرار دارد و با چند دقیقه پیادهروی به حرم و بازار میرسید.
آیا قم فرودگاه دارد؟
خیر، پروژه ساخت فرودگاه قم هنوز به بهرهبرداری نرسیده است. مسافران پروازهای داخلی و خارجی معمولاً از فرودگاه بینالمللی امام خمینی استفاده میکنند؛ این فرودگاه در اتوبان تهران – قم قرار دارد و با تاکسی حدود یک ساعت و ربع تا قم فاصله دارد.
بهترین رستورانهای قم کداماند؟
برای کباب سنتی با نان سنگک داغ، کبابیهای قدیمی میدان مطهری بینظیرند. برای چشیدن آبگوشت اصیل قنبید در یک عمارت قاجاری، رستوران سنتی خانه یزدانپناه بهترین مکان است و برای غذاهای فرنگی و امروزی هم رستورانهای بلوار امین و سالاریه پیشنهاد میشوند.
جاهای دیدنی اطراف قم کداماند؟
دریاچه نمک حوض سلطان در اتوبان تهران – قم بزرگترین آینه طبیعی منطقه است. کاروانسرای دیرگچین در دل کویر ملقب به مادر کاروانسراهای ایران است و منطقه کوهپایهای و سرسبز تنگه قاهان هم یک بهشت پنهان و خنک در دل این استان محسوب میشود.
آیا سفر خانوادگی به قم مناسب است؟
بله، قم مقصدی امن و با امکانات کامل برای خانوادهها است. وجود مجتمعهای رفاهی بزرگ بینراهی، هتلهای باکیفیت و از همه مهمتر بوستان تفریحی علوی با امکاناتی مثل شهربازی، سورتمه کوهستان و تلهسیژ، سفر را برای بچهها و بزرگترها راحت و سرگرمکننده میکند.
برای سفر به قم چه وسایلی همراه داشته باشیم؟
همراه داشتن چادر برای خانمها جهت ورود به حرم الزامی است. به دلیل اقلیم خشک و آفتاب سوزان کویر، حتماً کرم ضدآفتاب، عینک آفتابی و کلاه نقابدار بردارید. برای پیادهروی در بازار قدیم و رفتن به دریاچه حوض سلطان هم کفش راحت و صندل نیاز دارید.
آیا قم فقط یک مقصد زیارتی است یا جاذبههای گردشگری هم دارد؟
خیر، قم به جز حرم جاذبههای دیگری هم دارد. برای مثال، سقف شاهکار تیمچه بزرگ در بازار قدیم و خانههای باصفای دوران قاجار برای علاقهمندان به تاریخ بسیار دیدنی است. دریاچه نمک حوض سلطان هم جاذبه طبیعی فوقالعادهای برای عکاسی و طبیعتگردی است. علاوه بر اینها، کبابفروشیهای معروف میدان مطهری و تماشای فرشهای ابریشمی، بخش تفریحی سفر شما را کامل میکنند.
