طاق بستان کرمانشاه یکی از شگفتانگیزترین آثار تاریخی بهجایمانده از دوران ساسانی است که در دل طبیعتی زیبا و کنار چشمهای خنک خودنمایی میکند. این مجموعه با نقش برجسته، معماری خاص و فضای روحنوازش، هر ساله گردشگران زیادی را از داخل و خارج کشور جذب میکند. اگر تا به حال از این مجموعه دیدن نکردهاید، در ادامه با ما همراه باشید تا به تمام بخشهای طاق بستان سر بزنیم و راهنمای کاملی از بازدید از آنجا داشته باشیم.
طاق بستان کرمانشاه کجاست؟
طاق بستان جزو مهمترین آثار تاریخی ایران در استان کرمانشاه و در شمال شرقی شهر کرمانشاه بهحساب میآید. این مجموعهی سنگتراشی شده در دل کوه، در کنار چشمهای زیبا ساخته شده که جلوهای طبیعی و باشکوه به آن بخشیده است. طاق بستان از شهر کرمانشاه فاصله چندانی ندارد و به راحتی میتوان با خودرو شخصی یا تاکسی به این مکان تاریخی رسید.
این مجموعه در دامنهی کوههای زاگرس و در مسیر قدیمی جاده ابریشم قرار دارد. مجاورت طاق بستان با مسیرهای باستانی نشان میدهد که این منطقه در گذشته از نظر جغرافیایی و ارتباطی اهمیت ویژهای داشته است. امروزه طاق بستان یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری استان کرمانشاه بهشمار میرود و سالانه هزاران بازدیدکننده داخلی و خارجی را جذب میکند.
آدرس طاق بستان کرمانشاه
اگر قصد بازدید از طاق بستان را دارید، کافی است به نشانی زیر مراجعه کنید: کرمانشاه، بلوار طاق بستان، محوطه تاریخی طاق بستان.
این مکان در موقعیتی قرار دارد که با استفاده از وسایل حملونقل عمومی و شخصی میتوان بهراحتی به آن دسترسی داشت.
تاریخچه طاق بستان
طاق بستان یکی از شاهکارهای هنر سنگتراشی دوران ساسانی است که ساخت آن به قرن سوم میلادی بازمیگردد. این مجموعه شامل چندین نقشبرجسته و دو ایوان سنگی (طاق کوچک و طاق بزرگ) است که در دوره پادشاهی ساسانیان حک شدهاند. نخستین نقشهای طاق بستان مربوط به پادشاهی شاپور دوم و شاپور سوم هستند که در فضای طاق کوچک دیده میشوند.
در دوره پادشاهی خسرو پرویز، طاق بزرگ ساخته شد و یکی از مهمترین نقشبرجستههای ساسانی، یعنی تاجگذاری خسرو پرویز، در آن حکاکی شد. این نقش دارای جزئیات فراوانی است و شکوه پادشاهی و قدرت ارتش ساسانی را به نمایش میگذارد. همچنین تصاویر شکارگاه خسرو پرویز که در دیوارهای جانبی طاق بزرگ ایجاد شدهاند، از معدود آثار هنری ایران باستان هستند که صحنههای پویای شکار و اسبسواری را نشان میدهند.
در دوران پس از ساسانیان، طاق بستان همچنان مورد توجه بود. برخی منابع تاریخی میگویند که در دوره اسلامی نیز این مکان اهمیت داشت و سفرنامهنویسانی چون ناصر خسرو به توصیف آن پرداختهاند. همین توجه مداوم باعث شد که این اثر در گذر قرنها حفظ شود و به عنوان نمادی از هنر باستانی ایران باقی بماند.
قدمت طاق بستان کرمانشاه
قدمت طاق بستان به بیش از ۱۷۰۰ سال پیش بازمیگردد، یعنی به دوران ساسانیان. اولین سنگنگارههای این مجموعه در زمان شاپور دوم (۳۷۹–۳۰۹ میلادی) ساخته شدهاند و سپس در دورههای بعدی توسط جانشینان او تکمیل و توسعه یافتهاند. این قدمت طولانی، طاق بستان را به یکی از قدیمیترین و ماندگارترین آثار هنری سنگی ایران تبدیل کرده است.
نقوش و ایوانهای حکشده در طاق بستان بهخوبی نشان میدهند که هنر ساسانیان در اوج خود قرار داشته و صنعت سنگتراشی، معماری و طراحی در آن دوران به سطحی بالا رسیده بوده است. این قدمت بالا و کیفیت هنری کمنظیر، طاق بستان را به یکی از منابع مهم برای مطالعه تاریخ، فرهنگ و هنر ایران باستان تبدیل کرده است.
ویژگیهای معماری و هنری طاق بستان
طاق بستان دارای دو ایوان بزرگ و کوچک است که هرکدام دارای ویژگیهای معماری خاص خود هستند. طاق کوچک که قدیمیتر است، دارای نقوشی از شاپور دوم و شاپور سوم است و طاق بزرگ که در دوره خسرو پرویز ساخته شده، دارای یک ایوان عظیم و باشکوه با طاقی بلند و دیوارهای سنگتراشیشده است. انتخاب محل احداث در کنار چشمهای طبیعی و در دل کوه نیز نشاندهندهی شناخت دقیق سازندگان از زیباییشناسی و معماری طبیعی است.
از نظر هنری، طاق بستان اوج هنر سنگتراشی دوره ساسانی را به نمایش میگذارد. نقشبرجستهها دارای جزئیات ظریف در چهرهها، پوششها، جواهرات، سلاحها و حتی اسبها هستند. بهویژه نقش شکارگاه خسرو پرویز، با نشان دادن حرکت، احساس و داستان در دل سنگ، از نظر هنری یکی از شاهکارهای منحصربهفرد در تاریخ هنر باستانی ایران محسوب میشود.
بخشهای مختلف طاق بستان
طاق بستان مجموعهای از چند بخش مجزا است که هرکدام داستان و معماری خاص خود را دارند. این بخشها شامل طاق بزرگ، طاق کوچک، چشمه، دریاچه طبیعی و موزهای کوچک با آثار و کتیبههای باستانی هستند. بازدید از تمام این بخشها میتواند یک روز کامل از سفرتان را پربار و بهیادماندنی کند.
طاق بزرگ طاق بستان
طاق بزرگ یکی از شاخصترین بخشهای این مجموعه است. این طاق دارای نقشبرجستههایی از تاجگذاری خسرو پرویز است که او را در حال دریافت تاج از الهه آناهیتا و اهورامزدا نشان میدهد. این نقشبرجستهها با جزئیات بسیار دقیق تراشیده شدهاند و شکوه ساسانی را به تصویر میکشند.
طاق کوچک طاق بستان
طاق کوچک، قدیمیتر از طاق بزرگ است و متعلق به دوران شاپور دوم و شاپور سوم است. درون این طاق، تصاویری از این شاهان ساسانی حک شده که از نظر هنری اهمیت بالایی دارند. گرچه ابعاد آن نسبت به طاق بزرگ کوچکتر است، اما ظرافت حجاریها در آن چشمگیر است.
چشمه و دریاچه طاق وسان کرمانشاه
یکی از جذابترین بخشهای طاق بستان، چشمه و دریاچهای است که در پای نقشبرجستهها قرار دارد. این چشمه که از دل کوه میجوشد، آب زلال و خنکی دارد که دریاچه کوچکی در پای طاقها ایجاد کرده است. انعکاس طاقها بر روی آب، منظرهای دیدنی و شاعرانه میسازد.
موزه سنگنگارهها و آثار باستانی
در نزدیکی مجموعه، موزهای کوچک قرار دارد که برخی از آثار سنگی، اشیای کشفشده و اطلاعات تاریخی درباره طاق بستان را نمایش میدهد. بازدید از این موزه به درک بهتر نقشبرجستهها و تاریخ منطقه کمک زیادی میکند. این موزه برای علاقهمندان به تاریخ ایران، فضایی آموزشی و جذاب است.
نقشبرجستههای طاق بستان چه مفهومی دارند؟
نقشبرجستههای طاق بستان بازتابدهندهی مفاهیم سیاسی، دینی و فرهنگی عصر ساسانی هستند. برای مثال، صحنه تاجگذاری پادشاهان مانند خسرو پرویز و شاپور دوم نشاندهنده مشروعیت پادشاه از دید زرتشتیان است، چرا که در این نقوش، پادشاه حلقه قدرت را از اهورامزدا یا الهه آناهیتا دریافت میکند. این نماد، رابطه میان پادشاه و خدایان را تأیید میکند و به مردم القا میکند که فرمانروای آنها از جانب آسمان مشروعیت دارد.
نقوش شکارگاه خسرو پرویز نیز فقط صحنهای از تفریح سلطنتی نیست، بلکه قدرت، توانایی، دقت و اقتدار پادشاه را در کنترل طبیعت و پیروزی بر چالشها نشان میدهد. شکار در فرهنگ ایرانی همواره نشانهای از توانمندی فرمانروا و مهارتهای او بوده است. این نقوش نشان میدهند که هنر در خدمت سیاست و تبلیغ قدرت سلطنت بوده است.
از سوی دیگر، دقت در طراحی لباس، زین اسبها، اسلحهها و چهرهها نشاندهندهٔ جایگاه اجتماعی و فرهنگی طبقات مختلف است. طاق بستان فقط یک اثر هنری نیست، بلکه سندی تصویری از نحوهی زندگی، باورها و ساختار قدرت در ایران ساسانی به شمار میرود.
بیشتر بدانید: تکیه معاون الملک کرمانشاه کجاست؟
چگونه به طاق بستان برویم؟ (دسترسی و مسیرها)
برای رفتن به طاق بستان میتوانید از وسایل نقلیه شخصی، تاکسی یا اتوبوسهای شهری استفاده کنید. مسیر اصلی دسترسی، جاده قدیم کرمانشاه به تهران است. از مرکز شهر تا مجموعه، تنها حدود ۱۵ دقیقه فاصله است. همچنین تورهای گردشگری زیادی این جاذبه را در برنامههای خود دارند.
فاصله طاق بستان تا کرمانشاه
طاق بستان تنها حدود ۸ کیلومتر با مرکز شهر کرمانشاه فاصله دارد. با تاکسی یا خودرو شخصی، حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زمان لازم دارید تا به این مکان برسید.
بهترین زمان بازدید از طاق بستان کرمانشاه
بهار و اوایل پاییز بهترین زمان برای بازدید از طاق بستان هستند. در این فصول، هوا معتدل و دلانگیز است و طبیعت اطراف مجموعه، زیبایی خاصی دارد. زمستانها هوا سرد و گاهی برفی است و تابستانها ممکن است کمی گرم باشد.
ساعت بازدید طاق بستان کرمانشاه
ساعت کاری طاق بستان کرمانشاه معمولاً از ۸ صبح تا ۶ عصر است. با این حال، پیشنهاد میشود پیش از سفر، اطلاعات بهروز را بررسی کنید یا با شماره تماس مجموعه تماس بگیرید.
طاق بستان همهروزه حتی در روزهای تعطیل رسمی باز است. این مکان برای علاقهمندان به تاریخ، فرهنگ و هنر ایران، یک مقصد ایدهآل محسوب میشود که در هر فصلی از سال میتواند بازدیدکنندگان را مجذوب کند.
جاهای دیدنی طاق بستان کرمانشاه
در نزدیکی طاق بستان، جاذبههای دیدنی دیگری هم وجود دارد. مانند تپه تاریخی پارتی، بازارچههای سنتی، باغهای اطراف، و موزه مردمشناسی کرمانشاه. اگر وقت دارید، حتماً به این مکانها هم سر بزنید تا سفر کاملتری داشته باشید.
- چشمه طاق بستان: در کنار نقشبرجستههای تاریخی، چشمهای زلال و همیشگی جریان دارد که طراوت خاصی به فضای اطراف بخشیده است. این چشمه بهعنوان منبع اصلی حیات منطقه و یکی از عوامل انتخاب محل طاق بستان بوده و امروزه نیز محلی دلانگیز برای استراحت گردشگران است.
- پارک طاق بستان: یکی از بزرگترین و محبوبترین پارکهای شهر کرمانشاه است که در مجاورت مجموعه تاریخی طاق بستان قرار دارد. این پارک با فضای سبز وسیع، آلاچیقها، امکانات تفریحی و مسیرهای پیادهروی، محلی مناسب برای گذراندن اوقات فراغت خانوادههاست.
- موزه سنگ طاق بستان: در نزدیکی طاق بستان، موزهای کوچک اما ارزشمند قرار دارد که در آن نمونههایی از سنگنگارهها، مجسمهها و آثار باستانی منطقه نگهداری میشود. این موزه به بازدیدکنندگان کمک میکند تا اطلاعات بیشتری درباره تاریخ و هنر ساسانی به دست آورند.
- بازارچه صنایعدستی طاق بستان: بازاری کوچک اما رنگارنگ که در اطراف ورودی مجموعه طاق بستان دایر است و انواع صنایعدستی کرمانشاه، از جمله گلیم، جاجیم، چرمدوزی، و شیرینیهای محلی را میتوان در آن خرید. این بازارچه فضای سنتی و زندهای به منطقه داده است.
بلیط طاق بستان کرمانشاه
قیمت بلیط طاق بستان برای گردشگران ایرانی و خارجی متفاوت است. گردشگران داخلی با هزینه ۵هزار تومان میتوانند از این مجموعه بازدید کنند. قیمت بلیط طاق بستان برای گردشگران خارجی ۲۰هزار تومان به ازای هر نفر است که این هزینه با توجه به شرایط و زمان تغییر خواهد کرد.
نکات مهم برای بازدید از طاق بستان
- بهتر است صبح زود یا عصرها به طاق بستان بروید تا از آفتاب مستقیم در امان باشید.
- کفش راحت بپوشید چون بخشی از بازدید نیاز به پیادهروی دارد.
- اگر علاقهمند به عکاسی هستید، زمانهایی که نور خورشید در زاویه مناسب است را انتخاب کنید تا عکسهای بهتری بگیرید.
- حتماً همراه خود آب آشامیدنی و کرم ضدآفتاب داشته باشید.
سفر به کرمانشاه با قطار فدک
اگر میخواهید با خیال راحت و تجربهای خاص به کرمانشاه سفر کنید، قطارهای 5 ستاره فدک گزینهای عالی هستند. اگر از مشهد به کرمانشاه سفر می کنید با انتخاب قطار فدک مشهد کرمانشاه، میتوانید سفری راحت و مجهز را تجربه کنید. برای آگاهی از برنامه حرکت قطار کرمانشاه مشهد و برعکس میتوانید به سایت فدک یا ایستگاه راهآهن کرمانشاه مراجعه کنید.
برای مطالعه بیشتر: بهترین قطار کرمانشاه مشهد کدام است؟
