تجربه سفری لوکس ایمن لذت بخش با قطارهای فدک

جاهای دیدنی اصفهان که نباید از دست بدهید

جاهای دیدنی اصفهان
آنچه در این مطلب خواهید خواند:

اصفهان به قدری جاذبه‌های متنوع دارد که بازدید از همه آن‌ها در یک سفر چند روزه امکان‌پذیر نیست. گاهی نمی‌دانید باید زمان خود را صرف تماشای معماری میدان نقش‌جهان کنید یا سری به مراکز مدرنی مانند سیتی‌ سنتر بزنید. ما در مجله قطار فدک برای رفع این سردرگمی، تمام دیدنی‌های شهر را دسته‌بندی کرده‌ایم. در این مقاله، طیف وسیعی از جاذبه‌ها، از آثار تاریخی و پل خواجو گرفته تا تفریح در پارک ناژوان و مراکز خرید معرفی شده‌اند. با مطالعه این راهنما و داشتن آدرس‌های دقیق، می‌توانید برنامه‌ای کامل و متناسب با سلیقه خود را تنظیم کنید. اگر عازم اصفهان هستید تا پایان همراه ما باشید.

جاذبه های تاریخی و فرهنگی اصفهان

وقتی اسم اصفهان می‌آید، اولین چیزی که به ذهن همه می‌رسد همین بناهای تاریخی و قدیمی است. واقعیت این است که این شهر بخش زیادی از شهرتش را مدیون دوران صفویه و معماری‌های خاص آن زمان است؛ آن‌قدر که خیلی‌ها فقط به شوق تماشای همین شاهکارها بلیط قطار تهران اصفهان را می‌گیرند و راهی سفر می‌شوند. در این لیست، مهم‌ترین و واجب‌ترین جاهایی را که باید ببینید، برایتان آورده‌ایم. این جاذبه‌ها در واقع شناسنامه اصفهان هستند و اگر آن‌ها را نبینید، انگار اصلاً به اصفهان سفر نکرده‌اید.

میدان نقش جهان اصفهان

این میدان مستطیل شکل با ابعاد ۵۶۰ در ۱۶۰ متر در شمال اصفهان قرار دارد و پیش از سال ۱۳۵۷ «میدان شاه» نامیده می‌شد. دور تا دور محوطه را ۲۰۰ حجره در دو طبقه گرفته‌اند که در گذشته طاق‌های محافظ بودند و امروزه محل فروش صنایع دستی هستند.

این اثر که در فهرست یونسکو هم ثبت شده، در قدیم باغ بزرگی بوده است. سال ۱۰۱۱ قمری به دستور شاه‌عباس و با معماری اساتیدی مثل شیخ بهایی ساخته شد و دروازه‌های سنگی دو طرف میدان هم یادگار بازی‌های چوگان آن دوران است.

در طول زمان اسم‌های زیادی روی آن گذاشتند اما در دوره قاجار به خاطر بی‌توجهی و کم‌آبی آسیب دید و حتی نقار خانه‌اش خراب شد. خوشبختانه بعدها بازسازی شد و دوباره رونق گرفت و حالا هم قرار است طبقات بالایی آن به موزه تبدیل شود. بناهای تاریخی در میدان نقش جهان به شرح زیر هستند:

  • مسجد جامع عباسی (مسجدشاه) واقع در ضلع جنوبی، دارای کتیبه‌های تاریخی به خط ثلث و شاهکار کاشی‌کاری
  • مسجد شیخ لطف‌الله واقع در ضلع شرقی، مشهور به گنبد بدون مناره و معماری اختصاصی دوره صفوی
  • عمارت عالی‌قاپو واقع در ضلع غربی، ساختمان حکومتی شش طبقه با اتاق موسیقی و تزیینات داخلی
  • سردر قیصریه واقع در ضلع شمالی، ورودی اصلی بازار بزرگ اصفهان و محل سابق نقار خانه
میدان نقش جهان اصفهان
میدان نقش جهان اصفهان

خرید، خوراکی و تفریح در میدان نقش جهان اصفهان هم فراهم است:

  • گردش با درشکه‌های اسبی دور تا دور میدان
  • بازدید از حجره‌های دور میدان برای خرید ظروف مسی، میناکاری و فرش
  • گشت‌وگذار در بازار قیصریه برای تهیه انواع سوغات و ادویه
  • عکاسی از گنبدهای فیروزه‌ای و فواره‌های حوض مرکزی
  • استراحت روی نیمکت‌های سنگی در محوطه باز
  • خرید شیرینی‌های سنتی مثل گز، پولکی و سوهان از قنادی‌های قدیمی بازار
  • امتحان کردن طعم‌های خاص مثل فرنی، دوغ و باقلوا (گوشفیل) یا خورش ماست
  • صرف غذا در رستوران‌های اطراف با منوی غذاهای محلی مثل بریانی

اگر می‌خواهید به تمام این دیدنی‌ها نزدیک باشید و در وقتتان صرفه‌جویی کنید، برای رزرو هتل اصفهان حتما به سراغ گزینه‌های اطراف میدان بروید.

برای رسیدن به این مکان، خیابان سپه در ضلع غربی مسیر مناسبی است؛ چون پارکینگ‌های عمومی متعددی در ورودی آن وجود دارد. ورودی دیگر از سمت خیابان حافظ در شرق میدان است. افراد پیاده از طریق خیابان استانداری و کوچه پشت مطبخ نیز راه دسترسی دارند. این خیابان‌ها عمود بر زاینده‌رود هستند و فاصله بسیار کمی با سایر دیدنی‌ها مثل کاخ چهل‌ستون دارند. وجود ایستگاه‌های اتوبوس و تاکسی در خیابان‌های اطراف میدان نیز رفت‌وآمد را آسان کرده‌اند.

عمارت عالی‌قاپو اصفهان

این بنای ۴۸ متری در ضلع غربی میدان نقش‌جهان و درست روبه‍روی مسجد شیخ لطف‌الله قرار دارد. شاید در نگاه اول ساختمان دو یا سه طبقه به نظر برسد، اما در اصل شش طبقه دارد که با پله‌های مارپیچ و باریک به هم وصل می‌شوند.

در زمان صفویه، این عمارت دروازه اصلی ورود به تمام کاخ‌های سلطنتی پشت میدان بود و شاه‌عباس از ایوان ستون‌دار آن، بازی چوگان و مراسم‌ها را تماشا می‌کرد. بالا رفتن از پله‌های زیاد و تنگ آن کمی نفس‌گیر است، اما ایوان طبقه سوم دید کاملی به تمام میدان دارد.

بخش داخلی مهم بنا، «اتاق موسیقی» در طبقه ششم است که دیوارهای آن گچ‌بری‌های توخالی شبیه جام و صراحی دارد. این شیوه معماری مانع از پیچیدن صدای مزاحم سازها می‌شد و کیفیت صوت را حفظ می‌کرد.

روی دیوارها و سقف‌ها، مینیاتورها و نقاشی‌های رضا عباسی دیده می‌شود که البته در گذر زمان و به خاطر بی‌توجهی‌ها، آسیب‌هایی دیده‌اند. حوض مسی وسط ایوان هم که زمانی با سیستم‌های قدیمی پر از آب می‌شد، اکنون خشک است اما همچنان ظرافت مهندسی آن دوران را نمایش می‌دهد.

عمارت عالی‌قاپو اصفهان
عمارت عالی‌قاپو اصفهان

امکانات و دسترسی‌های اطراف عمارت عالی‌قاپو اصفهان به شرح زیر هستند:

  • باجه بلیط‌فروشی در ورودی بنا
  • پارکینگ‌های عمومی خیابان سپه
  • فروشگاه‌های صنایع دستی در طبقه همکف
  • ایستگاه‌های درشکه در نزدیکی بنا
  • کافه‌ها و شربت خانه‌های دور میدان
  • رستوران‌های خیابان استانداری و سپه
  • سرویس بهداشتی عمومی در محوطه میدان

این عمارت را می‌توانید درست در ضلع غربی میدان نقش جهان پیدا کنید. برای رسیدن به آن، خیابان سپه مسیر مناسبی محسوب می‌شود؛ چرا که پارکینگ‌های عمومی در ابتدای آن وجود دارد و مشکل جای پارک را حل می‌کند، البته از سمت خیابان استانداری هم راه ورودی باز است. برای بالا رفتن از پله‌ها، دیدن طبقات و تماشای منظره میدان از ایوان، حدود یک تا دو ساعت زمان در نظر بگیرید.

مسجد امام (مسجد جامع عباسی)

این مسجد در ضلع جنوبی میدان قرار دارد و به دستور شاه عباس اول برای شادی روح پدربزرگش ساخته شد. معماران بزرگی مثل استاد علی‌اکبر اصفهانی، چالشی بزرگ در ساخت این بنا داشتند؛ ورودی مسجد باید رو به میدان باز می‌شد تا تقارن حفظ شود، اما محراب و خود ساختمان باید روبه‌قبله (جنوب غربی) قرار می‌گرفت.

آن‌ها با طراحی یک هشتی و دالان هوشمندانه، زاویه بنا را ۴۵ درجه چرخاندند، طوری که وقتی از سردر ورودی رد می‌شوید، بدون اینکه متوجه کجی شوید، در جهت درست قبله قرار می‌گیرید. آثار و دیدنی‌های داخل مسجد امام به شرح زیر هستند:

  • سنگ سیاه شاخص در مرکز زیر گنبد
  • منبر یک‌پارچه سنگی چهارده پله (سنگ سماق)
  • سنگ شاخص تشخیص ظهر شرعی (اثر شیخ بهایی در مدرسه سلیمانیه)
  • سنگاب‌های نفیس مرمری و تاریخی در ورودی و شبستان‌ها
  • کتیبه‌های خط ثلث و نستعلیق علیرضا عباسی و محمدرضا امامی
  • کاشی‌کاری معرق با نقش دو طاووس در سردر ورودی
  • محراب با تزیینات طلا و چوب عود
  • هشتی و دالان ورودی با چرخش ۴۵ درجه‌ای
مسجد امام (مسجد جامع عباسی)
مسجد امام (مسجد جامع عباسی)

امکانات و دسترسی‌های اطراف مسجد شامل گزینه‌های زیر هستند:

  • بازارچه‌های صنایع دستی در حجره‌های ورودی میدان
  • پارکینگ‌های عمومی در خیابان‌های منتهی به میدان (سپه، حافظ)
  • سرویس بهداشتی و وضوخانه در بخش ورودی مسجد
  • ایستگاه‌های درشکه در محوطه بیرونی
  • کافه‌ها، شربت خانه‌ها و رستوران‌های دور میدان نقش جهان
  • دسترسی پیاده از خیابان استانداری و کوچه پشت مطبخ

مسجد دقیقاً در ضلع جنوبی میدان نقش جهان قرار دارد. نزدیک‌ترین ایستگاه مترو و اتوبوس، ایستگاه میدان امام حسین است که از آنجا باید پیاده یا با تاکسی مسیر خیابان سپه را طی کنید تا به میدان برسید.

اگر با خودروی شخصی می‌روید، پارکینگ‌های خیابان سپه و حافظ گزینه‌های مناسبی هستند. ورودی‌های فرعی از کوچه‌های خیابان استانداری هم وجود دارد که مستقیم‌تر به بافت قدیمی اطراف مسجد می‌رسد. بازدید از صحن و شبستان‌ها معمولاً بین یک تا دو ساعت زمان می‌برد.

مسجد شیخ لطف‌الله

این مسجد در ضلع شرقی میدان و درست مقابل کاخ عالی‌قاپو قرار دارد و تفاوتش با دیگر مساجد اصفهان در نداشتن مناره و صحن ورودی است؛ دلیلش هم این بوده که محلی اختصاصی برای عبادت خانواده سلطنتی و خود شاه محسوب می‌شد و نیازی به اذان‌گویی برای عموم نداشت.

استاد محمدرضا اصفهانی، معمار بنا، با طراحی یک راهروی تاریک با چرخش ۴۵ درجه، مسئله جهت قبله را حل کرده است. به این ترتیب، نمای بیرونی با میدان هماهنگ است، اما فضای داخلی دقیقاً در جهت قبله قرار می‌گیرد.

گنبد این بنا به خاطر رنگ نخودی و خاصش که در طول روز تغییر می‌کند، شهرت دارد. نور خورشید از پنجره‌های مشبک دور گنبد به داخل می‌تابد و روی کاشی‌های معرق سقف، طرحی شبیه به «دم طاووس» ایجاد می‌کند. زیرزمین بنا هم در گذشته راهرویی مخفی داشته که آن را به عالی‌قاپو وصل می‌کرد تا تردد بانوان بدون دیده شدن انجام شود، اما اکنون این مسیر مسدود است.

مسجد شیخ لطف‌الله
مسجد شیخ لطف‌الله

فروشگاه‌ها و امکانات رفاهی اطراف مسجد شیخ لطف‌الله به شرح زیر هستند:

  • غرفه‌های عکاسی با لباس‌های دوره قاجار و صفویه در ورودی‌ها
  • فروشگاه‌های تخصصی میناکاری، خاتم‌کاری و آثار هنری ظریف در حجره‌های همکف
  • حجره‌های فروش قالی‌های دستباف و ابریشمی اصفهان
  • مکان‌هایی برای نوشیدن شربت‌های سنتی و قهوه با منظره گنبد
  • نیمکت‌های سنگی در محوطه روبه‌روی مسجد برای تماشای نمای بیرونی
  • ایستگاه‌های کالسکه در نزدیکی ورودی برای گردش دور میدان
  • دسترسی راحت به پارکینگ‌های عمومی خیابان حافظ در پشت مسجد

این بنا در میانه ضلع شرقی میدان واقع شده است. برای رسیدن به آن، خیابان حافظ مسیر نزدیک‌تری نسبت به خیابان سپه دارد و پارکینگ‌های عمومی هم در همان خیابان در دسترس هستند. بازدید از فضای داخلی معمولاً کمتر از یک ساعت طول می‌کشد.

کاخ چهل‌ستون

این عمارت تاریخی در میان باغی بزرگ قرار دارد و یادگاری از دوران صفوی است که ابتدا توسط شاه عباس اول پایه‌گذاری شد و سپس در زمان شاه عباس دوم گسترش یافت. نام چهل‌ستون شاید در نگاه اول عجیب باشد، زیرا ایوان اصلی تنها ۲۰ ستون چوبی دارد؛ اما انعکاس تصویر این ستون‌ها در آب استخر بزرگ مقابل عمارت، تعداد آن‌ها را دو برابر نشان می‌دهد. علاوه بر این، عدد چهل در فرهنگ ایرانی نماد تعدد و کثرت است که بر عظمت بنا تأکید دارد.

دیدنی‌های باغ و عمارت چهل‌ستون شامل موارد زیر هستند:

  • تالار مرکزی شامل سالنی با نقاشی‌های دیواری بزرگ از بزم‌ها و جنگ‌های تاریخی
  • ایوان ستون‌دار ایوانی با ۲۰ ستون چوبی بلند و سقف‌های تزیین‌شده با نقوش هندسی
  • پایه‌های سنگی مجسمه‌های سنگی شیر در زیر ستون‌های مرکزی ایوان
  • استخر بزرگ حوضی و مستطیل‌شکل در محور اصلی باغ برای انعکاس تصویر کاخ
  • تالار آینه با تزیینات آینه‌کاری ظریف و معرق در سقف و بدنه
  • موزه داخلی نمایش اشیای تاریخی، نسخ خطی و آثار هنری در تالارهای جانبی
  • آثار سنگی باغ شامل سردرها و سنگ‌های تاریخی منتقل‌شده از بناهای تخریب‌شده اصفهان به دیوارهای ضلع جنوبی
کاخ چهل‌ستون
کاخ چهل‌ستون

امکانات و خدمات رفاهی موجود در کاخ چهل‌ستون اصفهان به شرح زیر هستند:

  • فروش بلیط ورودی در کنار دروازه اصلی
  • غرفه فرهنگی برای عرضه کتاب، راهنمای گردشگری و محصولات فرهنگی در محوطه
  • کافی‌شاپ در گوشه باغ برای صرف نوشیدنی و استراحت
  • سرویس بهداشتی تمیز در ضلع غربی باغ
  • صندلی‌های چوبی در مسیرهای پیاده‌روی و زیر سایه درختان
  • فضای مناسب باغ و عمارت برای ثبت تصاویر یادگاری

ورودی اصلی باغ در میدان امام حسین (دروازه دولت) و ابتدای خیابان استانداری قرار دارد. ایستگاه متروی امام حسین نزدیک‌ترین ایستگاه به این مکان است و با چند دقیقه پیاده‌روی قابل دسترسی خواهد بود.

پارکینگ‌های عمومی خیابان سپه و پارکینگ طالقانی گزینه‌های مناسبی برای پارک خودرو هستند. از سمت میدان نقش‌جهان نیز می‌توان با پیاده‌روی کوتاهی در خیابان سپه به این مجموعه رسید. بهترین زمان برای بازدید و عکاسی، صبح است که نور خورشید مستقیماً به نمای اصلی می‌تابد.

پل سی‌وسه‌پل

این پل تاریخی به دستور شاه عباس اول و با نظارت الله‌وردی‌خان گرجی ساخته شد تا خیابان چهارباغ عباسی را به باغ‌های آن سوی رودخانه (چهارباغ بالا) متصل کند. نکته مهم در مهندسی این سازه، استفاده از ملات «ساروج» در پایه‌ها است؛ ماده‌ای که برخلاف سیمان و مصالح معمولی، در تماس با رطوبت و آب نه تنها فرسوده نمی‌شود، بلکه استحکام بیشتری پیدا می‌کند.

در گذشته تعداد دهانه‌های پل ۴۰ عدد بود که به آن پل چهل‌چشمه می‌گفتند، اما در گذر زمان و با تغییراتی که در کناره‌های رودخانه و ساختار پل ایجاد شد، اکنون ۳۳ دهانه دارد.

معماری بنا دو سطح متفاوت برای پیاده‌روی دارد؛ سطح بالایی که روباز است و دید کاملی به شهر دارد و سطح پایینی که شامل دالان‌های سرپوشیده و طاق‌دار است و در فصل گرما هوای خنک‌تری دارد. در دوران صفوی، این مکان میزبان جشن‌های باشکوهی مثل «آبریزان» یا جشن‌های ارامنه بوده است.

پل سی‌وسه‌پل
پل سی‌وسه‌پل

امکانات و دسترسی‌های اطراف سی‌وسه‌پل شامل موارد زیر هستند:

  • ایستگاه مترو سی‌وسه‌پل در چند قدمی ضلع جنوبی پل
  • پایانه اتوبوس میدان انقلاب در ورودی شمالی
  • پارک‌های حاشیه رودخانه برای پیاده‌روی و نشستن
  • کافه‌ها، فست‌فودها و آبمیوه‌فروشی‌های متعدد در چهارباغ بالا و میدان انقلاب
  • سرویس بهداشتی عمومی در پارک‌های اطراف پل
  • نزدیکی به سینماهای خیابان چهارباغ عباسی

برای رسیدن به پل کارتان خیلی راحت است؛ چون دقیقاً وسط شهر و بین میدان انقلاب و خیابان چهارباغ بالا قرار دارد. اگر می‌خواهید سریع و بدون دردسر ترافیک برسید، خط یک مترو را سوار شوید و در ایستگاه «سی‌وسه‌پل» پیاده شوید که دقیقاً سر پل است. اگر هم با ماشین هستید، باید در پارکینگ‌های عمومی اطراف میدان انقلاب یا چهارباغ پارک کنید، چون حاشیه خیابان معمولاً جای پارک ندارد.

پل خواجو اصفهان

پل خواجو اصفهان کمی پایین‌تر از سی‌وسه‌پل قرار دارد و شاه عباس دوم صفوی دستور ساختش را داد. فرق اصلی خواجو با بقیه پل‌ها این است که فقط برای رد شدن از آن استفاده نمی‌کردند؛ بلکه با بستن دریچه‌های چوبی زیر آن، جلوی آب را می‌گرفتند تا پشت پل دریاچه درست شود.

این کار هم باعث آبیاری باغ‌های اطراف می‌شد و هم جایی بود که شاه و خانواده‌اش با قایق در آن تفریح می‌کردند. دیدنی‌های خاص روی پل و زیر پل خواجو اصفهان به شرح زیر هستند:

  • عمارت شاه‌نشین، ساختمان دو طبقه وسط پل با تزیینات نقاشی و کاشی‌کاری مخصوص اقامت شاه
  • شیرهای سنگی، دو مجسمه قدیمی در دو طرف پل با چشمانی درخشان در تاریکی
  • شمع خواجو، تصویر جالب حاصل از تداخل دیداری دهانه‌های پل در زاویه ۳۰ درجه
  • دهانه‌های آکوستیک شامل سقف‌های طاقی شکل در طبقه پایین با قابلیت انتقال صدا
  • سنگ قبله‌نما شامل سنگی در سمت شمال پل نزدیک شیر سنگی برای تشخیص جهت قبله
  • علامت حجاران، نشانه‌های حک شده روی سنگ‌های دیواره توسط سازندگان قدیمی پل
  • تزیینات هفت‌رنگ و طرح‌های گل و بوته در نمای بیرونی و داخلی
پل خواجو اصفهان
پل خواجو اصفهان

تفریحات و امکانات اطراف پل خواجو اصفهان به شرح زیر هستند:

  • جمع شدن مردم و خوانندگان محلی زیر دهانه‌های پل برای آواز سنتی (اغلب شب‌ها)
  • پارک‌های ساحلی در دو طرف رودخانه مناسب زیرانداز انداختن و پیک‌نیک
  • پله‌های سنگی بزرگ سمت آب و نیمکت‌های فلزی در پارک
  • دکه‌های کوچک فروش بستنی، بلال و تنقلات در ورودی‌های پارک
  • سرویس‌های عمومی شهرداری در فضای سبز نزدیک پل
  • فضای پارک حاشیه‌ای و پارکینگ عمومی در خیابان کمال‌الدین اسماعیل

اگر سمت سی‌وسه‌پل هستید و می‌خواهید قدم بزنید، مسیر پارک حاشیه رودخانه را به سمت شرق (خلاف جهت آب) حدود ۲۰ دقیقه تا نیم ساعت ادامه دهید تا به خواجو برسید. مسیرش سرسبز و هموار است. ایستگاه مترو ندارد، پس اگر پیاده‌روی دوست ندارید، باید از همان سی‌وسه‌پل تاکسی بگیرید.

کلیسای وانک

این کلیسا که نام اصلی‌اش «آمنا پرکیچ» به معنای نجات‌دهنده است، مهم‌ترین و زیباترین کلیسای محله جلفای نو اصفهان محسوب می‌شود. داستان ساختش به زمان شاه عباس صفوی و کوچ اجباری ارامنه از ارمنستان به ایران برمی‌گردد. برخلاف کلیساهای اروپایی که معمولاً سنگی و مخروطی هستند، گنبد بزرگ کلیسای وانک آجری و گرد است و شباهت زیادی به گنبد مساجد ایرانی دارد که نشان‌دهنده تاثیر معماری صفوی بر هنر ارامنه است.

بخش‌های دیدنی و آثار مجموعه وانک به شرح زیر هستند:

  • ساختمان اصلی کلیسا با نقاشی‌های دیواری خیره‌کننده از انجیل و تورات
  • موزه وانک، محل نگهداری اشیای عتیقه، لباس‌های روحانیون، تار موی حکاکی شده و کوچک‌ترین کتاب مقدس
  • برج ناقوس (برج ساعت)، بنایی سه طبقه در ورودی با ساعتی بزرگ اهدایی
  • بنای یادبود شهدای ارامنه، سازه‌ای سنگی در گوشه حیاط برای یادبود نسل‌کشی سال ۱۹۱۵
  • چاپخانه قدیمی، محل نگهداری اولین دستگاه چاپ و کتب چاپ‌سنگی ایران
  • آرشیو بزرگی از نسخ خطی و اسناد تاریخی ارامنه (بازدید عمومی محدود)
  • آرامگاه اسقف‌ها و بزرگان ارمنی در کف حیاط کلیسا
کلیسای وانک
کلیسای وانک

امکانات و خدمات رفاهی در محله جلفا به شرح زیر هستند:

  • ده‌ها کافه دنج و مدرن در کوچه‌های اطراف کلیسا (خیابان جلفا و نظر)
  • مغازه‌های فروش سوغات و آثار هنری در میدان جلفا
  • سرویس بهداشتی عمومی داخل مجموعه کلیسا
  • امکان عکاسی در حیاط و محوطه (عکاسی داخل موزه و کلیسا گاهی محدودیت دارد)
  • پارک خودرو در خیابان‌های حکیم نظامی یا نظر (محله جلفا اغلب شلوغ و کم‌جا است)

خودتان را به خیابان «نظر شرقی» یا خیابان «حکیم نظامی» برسانید. از هر کجای این خیابان‌ها وارد کوچه‌های جلفا شوید، بافت محله عوض می‌شود و کافه‌ها زیاد می‌شوند. تابلوهای راهنما شما را به سمت کوچه کلیسای وانک هدایت می‌کنند. پیاده‌روی در سنگ‌فرش‌های جلفا بخش مهمی از این بازدید است.

جاذبه هابی بکر و طبیعی اصفهان

خیلی‌ها فکر می‌کنند اصفهان فقط به خاطر مسجدها و کاخ‌های تاریخی‌اش معروف است، اما طبیعت این شهر و اطرافش هم دست‌کمی از تاریخش ندارد. اگر وسط سفر احساس کردید که از شلوغی شهر و ترافیک خسته شده‌اید و دلتان هوای تازه و آرامش می‌خواهد، از کوهنوردی و پارک جنگلی گرفته تا کویرگردی، جاهایی را برایتان لیست کرده‌ایم که برای تفریح و عوض کردن حال‌وهوا بهترین هستند.

پارک جنگلی ناژوان

این پارک بزرگ ۱۲۰۰ هکتاری که به «باغ ناژوان» هم معروف است، در حاشیه زاینده‌رود و در غرب اصفهان قرار گرفته و به خاطر درختان انبوه صنوبر و بیدی که دارد، هوایش نسبت به مرکز شهر بسیار خنک‌تری است. اسمش هم از ترکیب «ناژ» (نوعی درخت صنوبر) و «وان» (پسوند مکان) گرفته شده است. این پارک مجموعه‌ای کامل از تفریحات هیجان‌انگیز مثل تله‌سیژ، باغ پرندگان و اولین تونل آکواریوم ایران را در خودش جای داده است.

پارک جنگلی ناژوان
پارک جنگلی ناژوان

بیشتر مسافران و حتی خود اصفهانی‌ها برای گذراندن یک روز کامل تفریحی به اینجا می‌آیند، چون هم فضای کافی برای پیک‌نیک و چادر زدن دارد و هم بچه‌ها و بزرگ‌ترها با دیدن باغ خزندگان، موزه پروانه‌ها یا سوار شدن بر تله‌سیژ سرگرم می‌شوند. مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری در میان درختان بلند و کنار رودخانه، حس و حال حضور در جنگل را می‌دهد، آن هم در حالی که هنوز داخل شهر هستید. برای رفاه بازدیدکنندگان، پارک ناژوان این امکانات را دارد:

  • آلاچیق‌ها و سکوهای مناسب برای نشستن و کباب درست کردن
  • مسیرهای مخصوص پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری
  • ایستگاه‌های کرایه دوچرخه و درشکه
  • کافه‌ها و رستوران‌های متعدد در طول مسیر پارک
  • بوفه‌های فروش تنقلات و آب‌جوش
  • نمازخانه و سرویس‌های بهداشتی در نقاط مختلف
  • پارکینگ‌های اختصاصی برای هر بخش (مثل پارکینگ باغ پرندگان یا آکواریوم)

پارک در غرب شهر و حاشیه اتوبان شهید حبیب‌اللهی واقع شده است. اگر با ماشین شخصی هستید، بهترین مسیر از اتوبان شهید حبیب‌اللهی به سمت میدان سهروردی و خیابان الفت است که شما را مستقیم به پارکینگ‌های مجموعه می‌رساند. اگر هم از وسایل نقلیه عمومی استفاده می‌کنید، اتوبوس‌های خطی شما را تا پل وحید یا نزدیکی پارک می‌آورند، اما چون محوطه پارک خیلی وسیع است، برای رسیدن به بخش‌های داخلی مثل باغ پرندگان باید کمی پیاده‌روی کنید یا تاکسی بگیرید.

کوه صفه اصفهان

این کوه بلند که در جنوب شهر قرار دارد، به خاطر منظره فوق‌العاده‌ای که به کل شهر می‌دهد، به «بام اصفهان» معروف است. نام «صفه» هم از دیواره سنگی صاف و تختی که در دامنه کوه وجود دارد، گرفته شده است. دیدنی‌ها و تفریحات کوه صفه به شرح زیر هستند:

  • تله‌کابین صفه (با دو خط مجزا تا قله)
  • قلعه تاریخی شاه‌دژ (در ایستگاه آخر تله‌کابین)
  • زیپ‌لاین دو نفره و پل معلق (در ایستگاه گردنه باد)
  • سالن بولینگ و بیلیارد (در ایستگاه پایین)
  • شهربازی کودکان و بزرگسالان (در دامنه کوه)
  • پارک وحش صفه (با گونه‌هایی مثل قوچ، میش و پرندگان)
  • چشمه‌های طبیعی (پاچنار، خاچیک، گل‌زرد و درویش)
  • غارهای طبیعی (غار کسری، غار بیدستون، غار قنبر)
  • گردنه باد (منطقه‌ای بادگیر با توربین‌های بادی)
کوه صفه اصفهان
کوه صفه اصفهان

در کوه صفه اصفهان این خدمات و امکانات برای شما وجود دارد:

  • رستوران‌ها و کافه‌های متعدد در بام و دامنه کوه
  • آلاچیق‌ها و سکوهای پیک‌نیک
  • مسیرهای پیاده‌روی سنگ‌فرش شده و ایمن
  • سرویس‌های بهداشتی در ایستگاه‌های مختلف
  • نمازخانه و مسجد شهدای صفه
  • پارکینگ طبقاتی و روباز بزرگ در ورودی مجموعه

مجموعه در جنوبی‌ترین نقطه شهر واقع شده است. با ماشین شخصی باید وارد بلوار «شهدای صفه» شوید که دسترسی راحتی از کمربندی شهر و بزرگراه شهید دستجردی دارد. پارکینگ‌های بزرگی در ورودی تعبیه شده که خیالتان را راحت می‌کند.

ایستگاه متروی «دفاع مقدس» (صفه) نزدیک‌ترین ایستگاه مترو است، اما باز هم فاصله زیادی تا پای کوه دارد و باید از آنجا تاکسی بگیرید. اتوبوس‌های خطی هم از پایانه‌های مختلف شهر به مقصد ترمینال صفه می‌آیند که باز هم نیاز به تاکسی تا ورودی اصلی دارید.

باغ گل‌های اصفهان

این مجموعه در میدان بزرگمهر و حاشیه زاینده‌رود قرار گرفته و فضای آن با پارک‌های معمولی فرق دارد. طراحان اینجا سعی کرده‌اند عناصر باغ‌های سنتی ایران مثل آب‌نماها و کاشی‌کاری‌ها را با باغ‌سازی مدرن ترکیب کنند.

شاید جذاب‌ترین بخش برای بازدیدکنندگان، همان «فرش گل» باشد؛ محوطه‌ای بزرگ که با کاشتن گل‌های فصلی رنگارنگ، دقیقاً شبیه به یک قالی دستباف اصفهانی طراحی شده و از بالای سکوی دیدبانی، منظره‌ای فوق‌العاده برای عکاسی دارد. صدای آب هم در تمام باغ شنیده می‌شود، چون آب از صخره‌های مصنوعی سرازیر می‌شود و در جوی‌ها می‌چرخد تا به برکه اصلی برسد.

باغ گل‌های اصفهان
باغ گل‌های اصفهان

باغ به بخش‌های مختلفی تقسیم شده تا هر گیاه در محیط مناسب خودش باشد. مثلاً در بخش صخره‌ای گیاهان کوهستانی را می‌بینید، در بخش گیاهان دارویی با انواع گونه‌های معطر آشنا می‌شوید و در گلخانه هم کاکتوس‌ها و گیاهان حساس نگهداری می‌شوند. باغ رز، باغ گیاهان پیازی (مثل لاله و زنبق) و محوطه درختان کاج و سرو هم جدا هستند.

در باغ گل‌های اصفهان امکانات زیر در دسترس هستند:

  • آلاچیق‌های چوبی برای استراحت
  • شربت ‌خانه و دکه فروش خوراکی
  • محوطه بازی کودکان
  • غرفه فروش بذر و گل
  • سرویس بهداشتی
  • پارکینگ اختصاصی مجموعه

ورودی باغ دقیقاً در ضلع جنوب شرقی میدان بزرگمهر و ابتدای خیابان سلمان فارسی است. موقعیتش طوری است که دسترسی با ماشین شخصی خیلی راحت انجام می‌شود و پارکینگ هم دارد. اگر اهل استفاده از اتوبوس هستید، خطوط تندرو (BRT) در میدان بزرگمهر ایستگاه دارند. فقط توجه کنید که ایستگاه‌های مترو دور هستند و باید بقیه مسیر را با تاکسی طی کنید.

پارک ملی کلاه قاضی

این منطقه حفاظت‌شده که در جنوب شرقی اصفهان قرار دارد، نامش را از شکل خاص کوه‌هایش گرفته است؛ دو قله سنگی بلند که از دور شبیه کلاه قاضی‌های قدیمی به نظر می‌رسند. این پارک از زمان شاه‌عباس صفوی تا دوره قاجار شکارگاه سلطنتی بوده، اما خوشبختانه از دهه چهل شمسی شکار در آن ممنوع شد و حالا به پارک ملی تبدیل شده است.

برخلاف پارک‌های شهری، این مکان زیستگاه واقعی حیوانات وحشی است و هیچ ساخت‌وساز انسانی یا روستایی داخل آن وجود ندارد. گونه‌های جانوری و گیاهی پارک ملی کلاه قاضی به شرح زیر هستند:

  • پستانداران شامل کل و بز، قوچ و میش، آهوی ایرانی، پلنگ، گرگ، کفتار و کاراکال
  • پرندگان شامل عقاب طلایی، شاهین، کبک، تیهو و هوبره
  • خزندگان شامل مار جعفری، افعی شاخ‌دار، بزمجه بیابانی و لاک‌پشت مهمیزدار
  • پوشش گیاهی شامل بادام کوهی، انجیر وحشی، بنه، آویشن، درمنه و شقایق وحشی
پارک ملی کلاه قاضی
پارک ملی کلاه قاضی

امکانات و نکات بازدید که نباید نادیده بگیرید به شرح زیر هستند:

  • نیاز به مجوز رسمی از اداره کل محیط زیست اصفهان برای ورود
  • ممنوعیت کمپینگ و روشن کردن آتش بدون هماهنگی
  • مسیرهای کوهنوردی مشخص (مثل مسیر گردنه لاشتر)
  • پاسگاه‌های محیط‌بانی برای راهنمایی و کنترل (پاسگاه لاشتر و لاگور)
  • چشمه‌های طبیعی و آبشخورهای حیات وحش
  • امکان عکاسی حیات وحش (با رعایت سکوت و فاصله)

پارک در فاصله حدود ۳۶ کیلومتری جنوب شرقی اصفهان و در مسیر جاده اصفهان – شیراز قرار گرفته است. دسترسی به آن فقط با خودروی شخصی یا گروه‌های کوهنوردی ممکن است. ورودی اصلی و پاسگاه محیط‌بانی لاشتر، نرسیده به پلیس‌راه مبارکه در سمت چپ جاده قرار دارد. بازدید از منطقه حتماً باید با هماهنگی قبلی و دریافت مجوز انجام شود، چون ورود عموم به مناطق حفاظت‌شده آزاد نیست.

کویر ورزنه (در نزدیکی اصفهان)

این کویر که در ۱۰۰ کیلومتری شرق اصفهان قرار گرفته، به خاطر شکل خاص تپه‌های شنی‌اش که با وزش باد دائماً تغییر می‌کنند، معروف است. اما چیزی که ورزنه را واقعاً خاص می‌کند، نزدیکی‌اش به تالاب بین‌المللی گاوخونی است؛ یعنی جایی که خشکی مطلق کویر به رطوبت و نیزارهای تالاب می‌رسد و تضاد عجیبی می‌سازد. به خاطر همین موقعیت، پوشش گیاهی و جانوری متنوع‌تری نسبت به کویرهای خشک دیگر دارد؛ مثلاً ممکن است روباه شنی یا خرگوش‌های صحرایی را ببینید.

تفریحات و دیدنی‌های کویر ورزنه به شرح زیر هستند:

  • سایت تفریحی واحه (زیپ‌لاین، پاراگلایدر، باگی و موتور چهارچرخ)
  • شترسواری روی رمل‌های شنی
  • پیاده‌روی روی شن‌های روان و عکاسی
  • سافاری و آفرود سواری با خودروهای دو دیفرانسیل
  • رصد ستارگان و عکاسی در شب
  • آسیاب شتر (آسیابی که با نیروی شتر می‌چرخد)
  • گاوچاه حاج ابراهیم (سیستم سنتی آبکشی با گاو سیستانی)
  • برج کبوترخانه ورزنه
  • تالاب بین‌المللی گاوخونی و کوه سیاه (کوه آتشفشانی خاموش)
  • شهر ورزنه (شهر سفیدپوشان) و پل تاریخی ورزنه
  • قلعه قورتان (ارگ خشتی قدیمی)
  • دریاچه نمک خارا
کویر ورزنه (در نزدیکی اصفهان)
کویر ورزنه (در نزدیکی اصفهان)

امکانات و خدمات موجود در کویر ورزنه به شرح زیر هستند:

  • اقامتگاه‌های بوم‌گردی سنتی در شهر ورزنه (مثل نگار، چاپاکر و حافظ)
  • کمپینگ در محوطه سایت تفریحی واحه (با امکانات سرویس بهداشتی و امنیت)
  • رستوران و شربت خانه در سایت واحه
  • فروشگاه‌های صنایع دستی و پارچه‌بافی در شهر ورزنه
  • سرویس بهداشتی و پارکینگ در ورودی سایت تفریحی

کویر در فاصله حدود ۱۱۷ کیلومتری شرق اصفهان واقع شده است. برای رسیدن به آن باید از اصفهان وارد جاده نایین شوید و بعد از گردنه ملااحمد یا از مسیر شهر اژیه به سمت ورزنه بروید. خود سایت تفریحی حدود ۱۰ کیلومتر بعد از شهر ورزنه به سمت جنوب قرار دارد. تمام مسیر تا نزدیکی تپه‌های شنی آسفالت است و با هر ماشینی می‌توانید بروید. بهترین زمان سفر پاییز و زمستان است، چون تابستان‌هایش بسیار داغ و سوزان است.

مادی نیاصرم

این جوی بزرگ یا همان «مادی»، یادگار مهندسی آب شیخ بهایی در دوران صفوی است. در آن زمان برای اینکه آب زاینده‌رود به تمام محله‌های اصفهان برسد، نهرهایی را از رودخانه جدا کردند که به آن‌ها مادی می‌گفتند.

نیاصرم به خاطر اینکه اولین انشعاب و نزدیک‌ترین مادی به سرچشمه است، همیشه پرآب‌ترین و بزرگ‌ترین نهر شهر بوده و حتی حالا که زاینده‌رود گاهی خشک می‌شود، مسیر این مادی با درختان چنار کهنسال و بید مجنونش، هنوز هم سرسبزترین پیاده‌راه شهر محسوب می‌شود. دیدنی‌ها و امکانات در مسیر مادی نیاصرم به شرح زیر هستند:

  • مسیر پیاده‌روی سنگ‌فرش شده و سایه‌دار
  • درختان چنار و بید مجنون کهنسال
  • پل‌های کوچک تاریخی روی نهر (مثل پل شیری)
  • مجسمه‌های شهری مسی و نمادین
  • نیمکت‌های فلزی و سنگی برای استراحت
  • پارک‌های محلی و فضای سبز در حاشیه مسیر
  • دسترسی به بافت قدیمی محله‌های اصفهان
مادی نیاصرم
مادی نیاصرم

در مادی نیاصرم خدمات و امکانات زیر برای شما وجود دارد:

  • کافه‌ها و رستوران‌های دنج در خیابان‌های عباس‌آباد و شمس‌آبادی
  • آبمیوه‌فروشی‌ها و بستنی‌فروشی‌های محلی
  • پارکینگ‌های عمومی در خیابان‌های منتهی به مادی (مثل پارکینگ فرشادی)
  • سرویس‌های بهداشتی عمومی در پارک‌های حاشیه مادی
  • نزدیکی به مراکز خرید چهارباغ و فردوسی

چون این مادی طولانی است و از شرق تا غرب شهر کشیده شده، از نقاط مختلفی می‌توانید وارد مسیرش شوید. اما یکی از بهترین جاها برای شروع پیاده‌روی، تقاطع خیابان چهارباغ عباسی (نزدیک سینما سپاهان) یا خیابان شمس‌آبادی است. همچنین تقاطع خیابان‌های فردوسی و منوچهری هم دسترسی خوبی به بخش زیبای آن دارد. بازدید از این مسیر در هر ساعت از شبانه‌روز امکانپذیر است.

آبشار شاه‌لولاک

این آبشار زیبا در دل کوه‌های بلند شهر چرمهین (نزدیک اصفهان) قرار دارد و محلی‌ها به آن «شالورا» هم می‌گویند. جذابیت اصلی شاه‌لولاک این است که آب آن به جای اینکه روی سنگ‌ها سر بخورد، از داخل یک دیواره سنگی بلند با شیب منفی مستقیماً به پایین می‌ریزد.

این مجموعه در واقع شامل سه آبشار است؛ دو آبشار دائمی به نام‌های «چک‌چک» و «آب‌شرشری» و یک آبشار فصلی و بسیار مرتفع (حدود ۹۰ متر) به نام «هلکی» که فقط در بهار جاری می‌شود و منظره‌ای باشکوه می‌سازد. در زمستان هم این آبشارها یخ می‌زنند و قندیل‌های یخی بزرگی درست می‌کنند که تماشایی است.

آبشار شاه‌لولاک
آبشار شاه‌لولاک

آبشار در شهر چرمهین از توابع شهرستان لنجان واقع شده است. برای رسیدن به آن باید از اصفهان به سمت غرب و شهرستان لنجان بروید و وارد جاده چرمهین شوید. فاصله آن تا اصفهان حدود ۷۰ کیلومتر (کمتر از یک ساعت رانندگی) است. جاده تا نزدیکی آبشار آسفالت است و پارکینگ مناسبی هم در دسترس قرار دارد.

مهمترین مراکز خرید و تفریحی مدرن شهر اصفهان

اصفهان فقط ساختمان‌های قدیمی و تاریخی ندارد. اگر اهل خرید و پاساژگردی هستید یا دنبال جاهای تفریحی جدید و هیجان‌انگیز می‌گردید، این شهر دستتان را باز می‌گذارد. اینجا لیستی از بهترین مراکز خرید شیک و جاهای تفریحی مدرن را برایتان آماده کرده‌ایم تا اگر خواستید کمی از فضای سنتی فاصله بگیرید و خوش بگذرانید، بدانید دقیقاً کجا باید بروید.

سیتی سنتر اصفهان

این مجموعه که یکی از بزرگ‌ترین مراکز خرید ایران است، در جنوب اصفهان و ابتدای جاده شیراز قرار گرفته و به خاطر فاصله داشتن از مرکز شهر، مشکل ترافیک و شلوغی را ندارد. سیتی سنتر یک ساختمان هفت طبقه عظیم است و امکانات کاملی برای گذراندن یک روز تعطیل با خانواده را در خود جای داده است. سیتی سنتر اصفهان هم پارکینگ‌های طبقاتی وسیعی دارد که خیالتان را راحت می‌کند و هم تنوع فروشگاه‌ها و برندهایش آن‌قدر زیاد است که تقریباً هر سلیقه‌ای را راضی نگه می‌دارد.

سیتی سنتر اصفهان
سیتی سنتر اصفهان

امکانات و بخش‌های مختلف سیتی سنتر:

  • هایپرمارکت، فروشگاه بسیار بزرگ در طبقه همکف برای خرید مواد غذایی و کالاهای روزمره
  • تنوع بالای مغازه‌های پوشاک، کیف، کفش و لوازم خانگی از برندهای لوکس تا اجناس قیمت مناسب
  • شهربازی سرپوشیده بزرگ به نام «کهکشان عجایب» با بازی‌های کامپیوتری و هیجانی برای کودکان و بزرگسالان
  • پردیس سینمایی مجهز با چندین سالن مدرن و کیفیت صدای عالی برای تماشای فیلم
  • موزه اشیای قدیمی و کلکسیونی در طبقه چهارم
  • فودکورت وسیع و رستوران‌های متنوع با غذاهای ایرانی و فست‌فود در طبقه بالا
  • کافه‌های متعدد در طبقات مختلف برای استراحت بین خرید
  • دو طبقه پارکینگ مسقف با ظرفیت بالا و دسترسی آسان به طبقات با آسانسور و پله‌برقی

برای رسیدن به سیتی سنتر باید از سمت دروازه شیراز (میدان آزادی) وارد خیابان هزار جریب و سپس بزرگراه شهید دستجردی شوید. پس از عبور از سپاهان شهر و در ابتدای جاده اصفهان به شیراز، ساختمان بزرگ این مجموعه در سمت راست جاده قابل مشاهده است.

مجتمع تجاری پارک اصفهان

مجتمع پارک یکی از بازارهای قدیمی و شناخته‌شده در خیابان چهارباغ بالا است که به خاطر حیاط بزرگ و پردرخت وسطش به این اسم معروف شده است. اینجا برخلاف خیلی از پاساژهای سربسته، فضای باز دارد و وقتی بین طبقات و راهروها راه می‌روید، جریان هوا را حس می‌کنید.

مجتمع تجاری پارک اصفهان
مجتمع تجاری پارک اصفهان

این مجموعه هم محل خرید است و هم ساختمان پزشکان؛ یعنی خیلی از مردم هم برای گشت‌وگذار در مغازه‌ها می‌آیند و هم برای مراجعه به مطب دکترها یا دفاتر مهندسی که در طبقات مختلف پخش شده‌اند.
بخش‌ها و ویژگی‌های مجتمع پارک به شرح زیر هستند:

  • حیاط بزرگ و درختکاری شده در وسط ساختمان
  • فروش پوشاک، کیف و کفش، لوازم موسیقی، کامپیوتر و لوازم‌التحریر
  • وجود راسته‌های مختلف معروف به بازار کویتی‌ها و ساختمان ارکیده
  • ترکیب مغازه‌ها با مطب‌های پزشکی و دفاتر اداری
  • فروش اجناس با کیفیت و قیمت‌های متوسط و گاهی بالا
  • پارکینگ طبقاتی و رستوران در داخل مجموعه

برای رفتن به مجتمع پارک باید به بلوار چهارباغ بالا بروید؛ این مجتمع درست بین خیابان سعادت‌آباد و کوچه جهان‌آرا قرار گرفته و ورودی پارکینگ آن نیز از همان خیابان اصلی قابل دسترسی است.

ارگ جهان‌نما

این ساختمان آجری بزرگ دقیقاً در میدان دروازه دولت (امام حسین) قرار دارد و با اینکه ظاهرش شبیه بناهای قدیمی است، اما یک مجتمع تجاری و اداری نسبتاً جدید محسوب می‌شود. موقعیتش طوری است که دقیقاً در نقطه شروع پیاده‌راه چهارباغ و نزدیک به ایستگاه مترو قرار گرفته است.

ارگ جهان‌نما
ارگ جهان‌نما

شاید خود پاساژ خیلی پررونق و شلوغ نباشد، اما فروشگاه‌های متنوعی از موبایل و لوازم جانبی گرفته تا پوشاک و کتاب‌فروشی دارد. ویژگی‌ها و امکانات ارگ جهان‌نما اصفهان به شرح زیر هستند:

  • ظرفیت بالا و نجات‌بخش پارکینگ در شلوغی مرکز شهر
  • دسترسی مستقیم به مترو دروازه دولت و ورودی چهارباغ
  • بورس موبایل، پوشاک، شهر کتاب و لوازم جانبی
  • نمای آجری الهام گرفته از سبک قدیم و آب‌نمای موزیکال مرکزی
  • وجود دفاتر اداری و هتل در طبقات مختلف
  • فضای نسبتاً خلوت‌تر نسبت به پاساژهای لوکس شهر

ارگ جهان‌نما دقیقاً در ضلع شرقی میدان امام حسین (دروازه دولت) واقع شده است. این ساختمان از یک سو به خیابان باب‌الرحمه و از سوی دیگر به خیابان‌های طالقانی و شمس‌آبادی راه دارد و ایستگاه مترو امام حسین نیز درست در مقابل ورودی آن قرار گرفته است.

مجتمع تجاری مارتین

اگر در خیابان نظر و محله جلفا دنبال جایی برای خرید لباس‌های شیک و مارک‌دار هستید، مجتمع مارتین بهترین انتخاب است. این پاساژ جمع‌وجور برخلاف مراکز خرید بزرگ، فقط روی بوتیک‌های مد و پوشاک تمرکز کرده و برای کسانی که دنبال کیفیت هستند و مشکلی با هزینه‌های بالاتر ندارند، گزینه‌های خوبی دارد. معماری ساختمان مدرن است و ویترین مغازه‌ها با سلیقه چیده شده‌اند که گشتن در طبقات را لذت‌بخش می‌کند.

مجتمع تجاری مارتین
مجتمع تجاری مارتین

جزئیات و امکانات کاربردی این مجتمع تجاری به شرح زیر است:

  • وجود برندهای مشهور کیف، کفش مجلسی و اسپرت
  • پارکینگ اختصاصی برای پارک خودروها
  • وجود کافی‌شاپ برای رفع خستگی پس از خرید
  • فاصله بسیار کوتاه تا کلیسای وانک و کافه‌های جلفا
  • فعالیت معمولاً تا اواخر شب (برخلاف بازار سنتی)

برای رسیدن به مجتمع مارتین باید به محله جلفا بروید؛ این مرکز خرید دقیقاً در تقاطع خیابان‌های توحید و نظر میانی و در ابتدای کوچه کلیسای وانک واقع شده است.

بازار موبایل اصفهان

اگر قصد خرید گوشی یا تبلت دارید و می‌خواهید خیالتان از بابت اصالت و قیمت کالا راحت باشد، این ساختمان بهترین گزینه در اصفهان است. ویژگی جذاب بازار موبایل این است که در طبقه همکف، گوشی‌های جدید را به صورت روشن روی میزها گذاشته‌اند تا قبل از کارت کشیدن، خودتان دوربین و سرعتشان را تست کنید و با منوی آن‌ها کار کنید.

بازار موبایل اصفهان
بازار موبایل اصفهان

بازار موبایل اصفهان چون بورس تخصصی کالای دیجیتال است و فروشنده‌های زیادی کنار هم هستند، فضای رقابتی خوبی حاکم است و راحت‌تر می‌توانید گارانتی‌های معتبر شرکتی را پیدا کنید. امکانات کاربردی بازار موبایل اصفهان به شرح زیر هستند:

  • تمرکز تعمیرکاران تخصصی نرم‌افزار و سخت‌افزار در طبقه منفی یک
  • فروش انواع لوازم جانبی، قاب، گلس و گجت‌های هوشمند
  • فعالیت حدود ۱۰۰ واحد تجاری در هفت طبقه مجزا
  • دسترسی به پارکینگ اختصاصی و کافی‌شاپ برای زمان انتظار

برای رفتن به بازار موبایل اصفهان باید به حاشیه زاینده‌رود بروید؛ این بازار در کنار پل فردوسی و در ابتدای خیابان فردوسی واقع شده است و دسترسی به پارکینگ آن نیز از همان خیابان امکان‌پذیر است.

شهربازی شهر رویاها

این مجموعه ۱۷ هکتاری که اولین شهربازی ساخته شده با مشارکت چینی‌ها در ایران است، در شرق اصفهان قرار دارد و هم فضای روباز دارد و هم سالن‌های سرپوشیده، پس در هر شرایط آب‌وهوایی قابل استفاده است. نحوه پرداخت در این شهربازی کمی متفاوت است؛ علاوه بر ورودی، باید «رویا کارت» خود را شارژ کنید و هزینه هر بازی جداگانه از کارتتان کم می‌شود.

شهربازی شهر رویاها
شهربازی شهر رویاها

شهربازی شهر رویاها برای طرفداران هیجان، وسایل سنگینی مثل ترن معلق و سقوط آزاد دارد و برای کسانی که بازی‌های دیجیتال دوست دارند، سالن‌های سرپوشیده با سینماهای چندبعدی خاص (مثل سفر به فضا و شهر واژگون) را تدارک دیده که صندلی‌هایشان تکان می‌خورد و افکت آب و باد دارند. سایر تفریحات و امکانات مجموعه به شرح زیر هستند:

  • پارک آبی، محوطه‌ای برای آب‌بازی با تفنگ‌های آب‌پاش (با پوشیدن پانچو)
  • بازی‌های هیجانی شامل موتور فضایی و ترن‌های هوایی در بخش روباز
  • سرگرمی‌های رقابتی شامل پیست کارتینگ برای مسابقه اتومبیل‌رانی
  • غرفه‌های غذا و تنقلات (فود استریت) دور استخر مرکزی
  • قرارگیری خارج از بافت مسکونی برای دسترسی آسان‌تر با ماشین

برای رسیدن به شهر رویاها باید از شهر خارج شوید و به سمت بزرگراه کمربندی شرق اصفهان بروید. پس از اینکه وارد کمربندی شرق شدید، درست بعد از میدان میوه و تره‌بار، ورودی و تابلوهای بزرگ این مجموعه را خواهید دید.

آکواریوم اصفهان

این مجموعه که در پارک جنگلی ناژوان واقع شده، اولین تونل آبی کشور است و شما را به دنیای زیر آب می‌برد. با ورود به این مکان، عملاً به عمق هفت‌متری زمین می‌روید و وارد تونلی شیشه‌ای به طول ۳۵ متر می‌شوید که دورتادورش با آب احاطه شده است.

آکواریوم اصفهان
آکواریوم اصفهان

عبور کوسه‌ها و سفره‌ماهی‌های بزرگ از بالای سر و اطراف بازدیدکنندگان، منظره جالبی می‌سازد که شاید فقط در فیلم‌ها دیده باشید. تنوع ماهی‌ها بسیار زیاد است و از ماهی‌های رنگی و کوچک آب‌های شور گرفته تا گونه‌های خطرناک و عجیب رودخانه آمازون را یکجا جمع کرده‌اند که تماشایشان برای ساعت‌ها سرگرم‌کننده است. بخش‌ها و دیدنی‌های آکواریوم اصفهان به شرح زیر هستند:

  • تونل اصلی، مسیری شیشه‌ای و طولانی برای قدم زدن در محاصره کوسه‌ها و آبزیان
  • حوضچه‌هایی مخصوص با امکان دست زدن به ستاره‌های دریایی و برخی آبزیان
  • آکواریوم‌های دیواری شامل تانک‌های بزرگ با چیدمان صخره‌ای و گیاهی طبیعی
  • نمایش بیش از ۳۰۰ نوع ماهی و آبزی از پنج قاره مختلف
  • دارای فروشگاه یادگاری (گیفت شاپ) و استودیوی عکاسی حرفه‌ای

برای رسیدن به آکواریوم باید به سمت غرب اصفهان و منطقه سرسبز پارک جنگلی ناژوان بروید. وقتی وارد خیابان الفت شوید، مسیر کاملاً مشخص است و پس از عبور از میان درختان، ساختمان آکواریوم و پارکینگ بزرگ آن را خواهید دید.

مجموعه استخر و پارک آبی آبسار

مجموعه ورزشی آبسار در سپاهان‌شهر قرار گرفته و با داشتن دو بخش جداگانه، هم برای کسانی که دنبال شنای آرام هستند مناسب است و هم برای کسانی که هیجان می‌خواهند. بخش استخر با سقف‌های بلند و معماری خاصش، فضای مناسبی برای ریلکس کردن و دور شدن از شلوغی شهر دارد. اما طرف دیگر ماجرا پارک آبی است که با ۱۳ سرسره مختلف، استخر موج و رودخانه مصنوعی، محیطی پرجنب‌وجوش برای تفریح و فریاد کشیدن ساخته است.

مجموعه استخر و پارک آبی آبسار
مجموعه استخر و پارک آبی آبسار

این مجموعه طوری طراحی شده که ظرفیت پذیرش هم‌زمان دو هزار نفر را دارد و وجود رستوران و فست‌فود در داخل محوطه باعث می‌شود بتوانید یک روز کامل را بدون دغدغه غذا در آن بگذرانید. نکته مهم درباره آبسار این است که کیفیت آب و تمیزی محیط در سطح بالایی قرار دارد و مدیریت مجموعه روی بهداشت حساسیت زیادی نشان می‌دهد؛ بنابراین خانواده‌ها با خیال راحت‌تری از آن استفاده می‌کنند.

امکانات و خدمات تخصصی مجموعه استخر و پارک آبی آبسار به شرح زیر هستند:

  • سونای خشک و بخار، جکوزی با دماهای متفاوت، حوضچه آب سرد، سالن ماساژ و دایو شیرجه
  • زمین فوتبال صابونی، حمام ترکی و محوطه بازی‌های کامپیوتری
  • پارکینگ اختصاصی برای مراجعین
  • استخر مخصوص کودکان و خردسالان با عمق ایمن

برای رفتن به مجموعه آبسار باید به سمت خروجی جنوبی اصفهان حرکت کنید؛ این پارک آبی در شهرک سپاهان‌شهر و در بلوار شاهد واقع شده است.

باغ خزندگان اصفهان

این مجموعه که در میان دیدنی‌های پارک ناژوان قرار دارد، با همت آقای علی غلامی ارجنکی راه‌اندازی شده تا ترس عمومی مردم از خزندگان بریزد و بازدیدکنندگان با نقش مفید آن‌ها در چرخه طبیعت آشنا شوند. شما از پشت شیشه‌های ایمن می‌توانید مارهای سمی و غیرسمی را تماشا کنید که شاید در طبیعت هرگز جرئت نزدیک شدن به آن‌ها را نداشته باشید. دیدن مارهای غول‌پیکری مثل پیتون آفریقایی و بوآ که جثه بسیار بزرگی دارند، از فاصله‌ای چند سانتی‌متری، هیجان خاصی دارد.

باغ خزندگان اصفهان
باغ خزندگان اصفهان

تنوع جانوری باغ فقط محدود به مارها نیست و حیوانات دیگری مثل تمساح آمازون، ایگوانا و اژدهای کومودو هم در محیط‌های بازسازی شده نگهداری می‌شوند. از آنجا که این مکان فاصله بسیار کمی با باغ پرندگان و آکواریوم دارد، گزینه خوبی برای تکمیل کردن برنامه گردش در منطقه ناژوان محسوب می‌شود و می‌توان در یک نیمروز، مجموعه‌ای کامل از حیوانات خشکی و آبزی را مشاهده کرد.

بخش‌های جانبی و آموزشی باغ خزندگان اصفهان به شرح زیر هستند:

  • نمایش حیوانات خشک‌شده و بدن مارهای مرده در ویترین‌ها برای بررسی دقیق‌تر پوست و پولک‌ها
  • وجود اسکلت کامل و بزرگ مار بوآ در بخش موزه
  • کلکسیونی از مارهای سمی و نیمه سمی مناطق بیابانی و کوهستانی ایران
  • امکان تماشای زنده غذا خوردن خزندگان و شکار طعمه در ساعات مشخص

برای رفتن به باغ خزندگان باید راهی غرب اصفهان و پارک جنگلی ناژوان شوید. مسیر دسترسی از اتوبان شهید حبیب‌اللهی به سمت میدان سهروردی است و بعد از آن باید وارد بلوار الفت شوید؛ انتهای این بلوار و داخل مجموعه ناژوان، ساختمان باغ خزندگان قرار دارد.

جاهای دیدنی کمتر شناخته شده در شهر اصفهان

اصفهان جاهایی دارد که شاید اسمشان را کمتر شنیده باشید اما ارزش وقت گذاشتن دارند. مثلاً حمام علی‌قلی‌آقا در محله بیدآباد، موزه‌ای است که سیستم گرمایش از کف و نحوه حمام کردن در قدیم را با مجسمه‌ها نشان می‌دهد.

داخل بازار هم عصارخانه شاهی قرار دارد که با سنگ‌های آسیاب غول‌پیکر و تنه درختان بزرگ، روش روغن‌گیری صنعتی در دوره صفوی را نمایش می‌دهد. اگر می‌خواهید خانه‌های قدیمی با پنجره‌های رنگی و تزیینات داخلی پرکار را ببینید، خانه ملاباشی و انگورستان ملک گزینه‌های مناسبی هستند. همچنین در محله جلفا، به جای خیابان‌های شلوغ، به کوچه سنگ‌تراش‌ها بروید که با کف‌سازی سنگی و دیوارهای بلند، بافت قدیمی محله ارامنه را حفظ کرده است.

کمی آن‌طرف‌تر تخت فولاد قرار دارد که مجموعه‌ای بزرگ از مقبره‌های آجری و آرامگاه مشاهیر با معماری‌های خاص است. برای دیدن معماری‌های خیلی قدیمی‌تر، به مسجد جامع عتیق بروید که برخلاف مساجد آبی‌رنگ میدان نقش‌جهان، شاهکاری از آجرکاری‌های هزارساله است.

در غرب شهر هم منارجنبان وجود دارد که لرزش واقعی مناره‌هایش برای بازدیدکنندگان جذاب است و آتشگاه که بنایی خشتی از دوران باستان بر بالای یک کوه سنگی است. دیدن برج کبوتر مرداویج هم خالی از لطف نیست؛ ساختمانی استوانه‌ای که داخلش هزاران لانه کوچک دارد و نشان می‌دهد گذشتگان چطور با این سازه برای کشاورزی کود جمع می‌کردند.

جاهای دیدنی اصفهان مناسب خانواده و کودکان

وقتی با خانواده و بچه کوچک سفر می‌کنید، باید جاهایی را انتخاب کنید که هم برای شما دیدنی باشد و هم حوصله بچه‌ها سر نرود. منارجنبان انتخاب خیلی خوبی است، چون دیدن مناره‌هایی که با نیروی دست واقعاً تکان می‌خورند، برای کودکان و نوجوانان هیجان‌انگیز است و برایشان سؤال ایجاد می‌کند.

گزینه مناسب بعدی کاخ هشت‌بهشت است؛ مزیت اصلی این کاخ موقعیت آن است که درست وسط پارک شهید رجایی قرار گرفته. این یعنی شما می‌توانید با خیال راحت از یک عمارت تاریخی بازدید کنید و هم‌زمان بچه‌ها هم در فضای باز و امن پارک، زیر سایه درختان بدوند و بازی کنند.

اگر دوست دارید گشت‌وگذار شما کمی هنری باشد، موزه موسیقی اصفهان در محله جلفا را در برنامه بگذارید. این موزه محیط خشک و خسته‌کننده‌ای ندارد؛ بچه‌ها با شکل سازهای مختلف ایرانی آشنا می‌شوند و معمولاً اجرای زنده موسیقی هم در موزه هست که فضا را شاد و شنیدنی می‌کند.

البته برای تفریح تمام‌عیار کودکان، مجموعه پارک ناژوان که شامل تونل آکواریوم، باغ پرندگان و باغ خزندگان است، بهترین گزینه محسوب می‌شود. دیدن کوسه‌ها از پشت شیشه، تماشای مارهای عجیب یا قدم زدن در میان پرنده‌های آزاد، هم برای بچه‌ها آموزنده است و هم انرژی‌شان را کاملاً تخلیه می‌کند تا خاطره خوشی از سفر داشته باشند.

جاهای دیدنی اصفهان مناسب خانواده و کودکان
جاهای دیدنی اصفهان مناسب خانواده و کودکان

نکات مهم برای بازدید و گردش در شهر اصفهان

اصفهان شهر شلوغی است و ترافیک مرکز شهر، به‌خصوص اطراف میدان نقش‌جهان، شوخی‌بردار نیست. اگر با ماشین خودتان هستید، اصلاً وقتتان را برای پیدا کردن جای پارک در خیابان‌های اصلی مثل سپه یا استانداری هدر ندهید؛ هم پلیس جریمه می‌کند و هم واقعاً جایی پیدا نمی‌شود.

بهترین کار این است که مستقیم سراغ پارکینگ‌های عمومی بزرگی که تابلوهایشان مشخص است (مثل پارکینگ حکیم یا فرشادی) بروید. نکته مهم دیگر، ساعت کاری بازاری‌ها است. اصفهانی‌ها به استراحت ظهر خیلی پایبند هستند. یعنی از حدود ساعت ۱:۳۰ یا ۲ ظهر تا ۴ و ۵ عصر، خیلی از مغازه‌ها، به‌خصوص در بازار سنتی و میدان نقش‌جهان، می‌بندند و برای استراحت می‌روند. پس برنامه خریدتان را برای صبح یا غروب بگذارید.

درباره غذا هم یک قانون نانوشته ولی مهم وجود دارد: «بریانی» فقط ناهار؛ این غذای سنتی اصفهان فوق‌العاده چرب و سنگین است. اگر هوس کردید امتحانش کنید، حتماً ظهر بخورید چون اگر شب میل کنید، احتمالاً تا صبح خواب راحت نخواهید داشت و معده‌تان اذیت می‌شود. خود اصفهانی‌ها نیز معمولا شب بریانی نمی‌خورند.

علاوه بر این‌ها، چند مورد جزئی اما کارآمد هم هست که دانستنشان کیفیت سفرتان را بالا می‌برد:

  • استفاده از تاکسی‌های اینترنتی (اسنپ و تپسی) به جای چانه‌زنی با دربستی‌ها
  • دقت در خرید صنایع دستی نفیس و مقایسه قیمت‌ها در مغازه‌های مختلف
  • همراه داشتن کفش کتانی و راحت برای پیاده‌روی‌های طولانی در چهارباغ و جلفا
  • بررسی باز بودن آب زاینده‌رود پیش از سفر برای لذت بیشتر از مناظر
  • نوشیدن آب کافی و استفاده از کرم مرطوب‌کننده به‌خاطر خشکی هوا

بهترین زمان برای سفر به اصفهان

اگر دنبال هوای معتدل و دیدن شهر در زیباترین حالت ممکن هستید، اردیبهشت‌ماه انتخاب اول است؛ زمانی که هوا نه سرد است و نه گرم و درختان چهارباغ و حاشیه رودخانه پر از برگ و شکوفه هستند. البته باید حساب شلوغی و ترافیک مسافران را هم در این ماه و تعطیلات نوروز بکنید، چون قیمت هتل‌ها بالاتر می‌رود و صف‌های بازدید طولانی‌تر می‌شود.

پاییز هم فصل فوق‌العاده‌ای برای سفر به اصفهان است؛ هوا رو به خنکی می‌رود، شهر خلوتی خاص خودش را دارد. تابستان‌های اصفهان روزهای گرم و خشکی دارد و آفتاب ظهر واقعاً سوزان است، برای همین گشت‌وگذار در میانه‌ روز کمی سخت می‌شود و بهتر است فعالیت‌ها را به صبح زود یا عصر و شب موکول کنید.

زمستان‌های اصفهان آب و هوای خشکی دارد، ولی مزیت بزرگش خلوتی شهر و آرامش مکان‌های دیدنی است. اگر سرمایی نیستید، زمستان فرصت خوبی است تا با هزینه کمتر و بدون دردسر شلوغی، تمام شهر را با حوصله ببینید. می‌توانید در این فصل برای امنیت بیشتر در طول سفر، قطار اصفهان را نتخاب کنید.

بهترین زمان برای سفر به اصفهان
بهترین زمان برای سفر به اصفهان

راهنمای حمل و نقل و دسترسی در شهر اصفهان

جابه‌جایی در اصفهان، به خصوص اگر نخواهید در ترافیک کلافه شوید، قلق خودش را دارد. متروی اصفهان فعلاً فقط یک خط فعال (شمالی – جنوبی) دارد که اتفاقاً خیلی هم کار راه‌انداز است؛ چون دقیقاً از ترمینال کاوه شروع می‌شود و با گذشتن از نقاط کلیدی مثل دروازه دولت (نزدیک بازار و چهل‌ستون)، سی‌وسه‌پل و دروازه شیراز، شما را تا ترمینال صفه در جنوب شهر می‌برد.

اگر مسیرتان در این راستا نیست، حساب ویژه‌ای روی اتوبوس‌های تندرو (BRT) باز کنید. این اتوبوس‌های قرمز رنگ، لاین مخصوص دارند و بدون گیر کردن در ترافیک، شما را به اکثر نقاط شهر و میدان‌های اصلی می‌رسانند. فقط یادتان باشد که برای استفاده از مترو و اتوبوس، حتماً باید «اصفهان کارت» بخرید یا از اپلیکیشن‌های پرداخت شهری استفاده کنید، چون پرداخت نقدی معمول نیست.

اما اگر با ماشین شخصی سفر کرده‌اید، باید بدانید که رانندگی در مرکز شهر کمی دردسر دارد. طرح زوج و فرد در هسته مرکزی (خیابان‌های اطراف میدان نقش‌جهان، چهارباغ پایین، شمس‌آبادی و…) با دوربین‌های پلیس کنترل می‌شود و جریمه‌هایش جدی است.

این طرح معمولاً صبح‌ها و عصرها فعال است، پس حتماً به تابلوهای محدودیت توجه کنید. بهترین استراتژی این است که ماشین را در پارکینگ‌های عمومی بزرگی مثل پارکینگ طالقانی یا فرشادی بگذارید و بقیه مسیر را یا پیاده بروید یا با تاکسی‌های اینترنتی جابه‌جا شوید. خوشبختانه اسنپ و تپسی در اصفهان خیلی خوب کار می‌کنند و قیمتشان هم نسبت به دربستی‌های زرد و سبز مناسب‌تر است.

چمدانتان را برای یک سفر کامل ببندید

در این مقاله سعی کردیم به عنوان راهنمای گردش به اصفهان تمام گزینه‌های روی میز برای سفر به این شهر را بررسی کنیم؛ از گشت‌وگذار در میدان نقش‌جهان و عمارت‌های صفوی گرفته تا تفریح در کویر ورزنه، کوه صفه و پارک ناژوان. حتی حواسمان به جاهای مناسب برای سرگرمی بچه‌ها و مراکز خرید هم بود تا هیچ سلیقه‌ای بی‌پاسخ نماند.

یادتان باشد که سفر باکیفیت فقط به تماشای بناهای تاریخی محدود نمی‌شود؛ رعایت نکاتی که درباره ترافیک مرکز شهر، ساعت کاری بازارها و حتی زمان مناسب خوردن بریانی گفتیم، دردسرهای سفرتان را کم می‌کند.

پیشنهاد می‌کنیم قبل از حرکت، لیست جاهای مورد علاقه‌تان را از متن بالا گلچین کنید و بر اساس نزدیکی مسیرها به هم، روزهایتان را برنامه‌ریزی کنید. اگر قبلاً به اصفهان رفته‌اید، در قسمت کامنت‌ها بنویسید که چطور برنامه‌ریزی کردید تا از زمانتان بهترین استفاده را ببرید.

سؤالات متداول

برای بازدید از جاذبه های اصفهان چقدر زمان نیاز داریم؟

اصفهان آن‌قدر جای دیدنی دارد که واقعاً نمی‌شود با یکی دو روز سر و تهش را هم آورد. اگر فقط می‌خواهید جاهای اصلی و واجب مثل میدان نقش‌جهان، پل‌های تاریخی و کاخ چهل‌ستون را ببینید، حداقل ۳ روز کامل زمان بگذارید. اما اگر دوست دارید جاذبه‌های تفریحی مثل پارک ناژوان (آکواریوم و باغ پرندگان)، کوه صفه و جاهای کمتر شناخته‌شده مثل حمام علی‌قلی‌آقا را هم با آرامش و بدون عجله بگردید، پیشنهاد می‌کنیم ۴ تا ۵ روز برای سفرتان وقت در نظر بگیرید.

جاهای دیدنی و جاذبه های رایگان اصفهان کدامند؟

خوشبختانه بخش بزرگی از زیبایی اصفهان در فضای شهری است و هزینه‌ای ندارد. قدم زدن روی سی‌وسه‌پل و پل خواجو (به‌ویژه شب‌ها)، پیاده‌روی در خیابان سنگ‌فرش شده چهارباغ عباسی، گشت‌وگذار در مسیر سرسبز مادی نیاصرم و پیک‌نیک در پارک ساحلی ایثارگران کاملاً رایگان است. همچنین پرسه زدن در کوچه‌پس‌کوچه‌های سنگ‌فرش محله جلفا و دیدن نمای بیرونی ساختمان‌ها و کوه صفه (تا پای کوه و پارک وحش) هم نیاز به خرید بلیط ندارد.

بهترین جاهای دیدنی اطراف و یا نزدیک شهر اصفهان کدامند؟

اگر با ماشین سفر کرده‌اید، می‌توانید سری به جاذبه‌های بیرون شهر بزنید. مثلاً کویر ورزنه و تالاب گاوخونی در شرق یا آبشار شاه‌لولاک در غرب اصفهان گزینه‌های خوبی برای طبیعت‌گردی هستند. علاوه بر این‌ها، جاهایی مثل منارجنبان، کوه آتشگاه و پارک ناژوان هم وجود دارند که اگرچه فاصله زیادی تا شهر ندارند، اما حال و هوایشان با مرکز شهر متفاوت است.

بهترین زمان سفر به شهر اصفهان کی است؟

بدون شک ماه اردیبهشت طلایی‌ترین زمان است؛ هم هوا عالی است و هم شهر پر از گل و سرسبزی می‌شود، البته باید انتظار شلوغی و قیمت‌های بالاتر را داشته باشید. اگر دنبال هوای خنک و فضایی شاعرانه و خلوت‌تر هستید، پاییز (اواخر مهر و آبان) بهترین انتخاب است. تابستان‌ها ظهرها بسیار گرم می‌شود و زمستان‌ها هم سرد و خشک است، اما برای سفر ارزان‌تر و دور از شلوغی، زمستان گزینه بدی نیست.

اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها

نوشته های مرتبط

0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x