در شهر اراک، جایی هست که اگرچه خیلیها از کنار آن رد میشوند، اما کمتر کسی داستان واقعیاش را میداند. عمارت کلاهفرنگی اراک که گاهی با نام قلعه حاج وکیل هم شناخته میشود، از همان بناهاییست که میتوانید آن را در دل یک شهر صنعتی و مدرن کشف کنید. این ساختمان قدیمی، یادگاریست از دورهای که زندگی شکل دیگری داشت. خبری از برجها، خودروها و سرعت و صداهای سرسامآور نبود و معماری، آرامآرام با دستهای استادکاران شکل میگرفت. اگر گذرتان به اراک افتاد و دوست داشتید با بخشی از هویت تاریخی این شهر آشنا شوید، بد نیست سری به این عمارت بزنید.
قلعه حاج وکیل یا عمارت کلاهفرنگی کجاست؟
عمارت کلاهفرنگی درست در دل شهر اراک قرار دارد. این بنا در خیابان محسنی، در محلهای قدیمی واقع شده که حالا یکی از مناطق مرکزی شهر است. وقتی از بیرون به آن نگاه میکنید، ممکن است در نگاه اول خیلی توجهتان را جلب نکند. ساختمانی ساده، با دیوارهایی آجری که شاید شبیه خیلی از خانههای قدیمی باشد. اما همین سادگی، شما را به سمت خودش میکشاند.
اهالی شهر، آن را بیشتر با نام «قلعه حاج وکیل» میشناسند. دلیلش هم این است که این عمارت متعلق به یکی از افراد سرشناس اراک در دوره قاجار بود؛ کسی که در آن زمان نهتنها تاجر بزرگی بود، بلکه در ساختار اقتصادی و اجتماعی شهر هم نقش داشت. موقعیت جغرافیایی بنا باعث شده که دسترسی به آن بسیار راحت باشد. از هر جای شهر که بخواهید حرکت کنید، با تاکسی، اتوبوس یا حتی پیاده، میتوانید بهراحتی خودتان را به آنجا برسانید.
تاریخچه عمارت کلاهفرنگی اراک در دوران قاجار
عمارت کلاهفرنگی در اواخر دوران ناصرالدین شاه ساخته شد؛ زمانی که بسیاری از شهرهای ایران شروع به رشد کردند و طبقهای از تاجران و بازرگانان بهوجود آمدند که در کنار ثروت، علاقه زیادی به نمایش قدرت و سلیقه خود داشتند. حاج وکیل هم یکی از همین افراد بود. کسی که تصمیم گرفت خانهاش را بهگونهای بسازد که نشاندهنده جایگاه اجتماعیاش باشد، اما در عین حال، زندگیپذیر و قابل استفاده باشد.
در آن زمان، ساخت چنین بناهایی چندین ماه، گاه تا چند سال طول میکشید. همهچیز با دست انجام میشد. از ساخت دیوارهای ضخیم گرفته تا نصب پنجرههای ارسی و طراحی حیاط با حوض مرکزی. این عمارت در واقع بخشی از یک مجموعه بزرگتر بود که شامل خانه، محل کار، انبار و حتی فضای پذیرایی میشد. نکته جالب اینکه، طی دهههای گذشته، با وجود تغییرات گسترده در شهر، این عمارت همچنان پابرجا مانده و بخشی از هویت تاریخی اراک را حفظ کرده است.
ویژگیهای معماری عمارت کلاهفرنگی اراک
یکی از چیزهایی که باعث شده عمارت کلاهفرنگی تا امروز دوام بیاورد، دقت و ظرافتیست که در معماریاش به کار بردهاند. این بنا دو طبقه دارد و طراحی آن، برخلاف بسیاری از خانههای قاجاری، از نوعی سادگی و کارآمدی برخوردار است. استفاده از آجرهای خشتی، سقفهای چوبی، پنجرههای ارسی و شیشههای رنگی باعث شده ترکیب جذابی از نور و رنگ در فضای داخلی شکل بگیرد.
برجستهترین بخش عمارت، چیزیست که به آن «کلاهفرنگی» میگویند. این سازه گنبدیشکل که روی بام قرار گرفته، هم جلوهای خاص به ساختمان داده و هم برای تهویه و نورگیری کاربرد داشته. طراحی حیاط به سبک چهارگوش با حوضی در مرکز، حالوهوای خانههای ایرانی را دارد. از معماری آن پیداست که هدف فقط زیبایی نبوده، بلکه ترکیبی از زیبایی و عملکرد مد نظر بوده است.
بازدید از عمارت کلاهفرنگی اراک
اگر قصد بازدید از این عمارت را دارید، باید بدانید که همه بخشهای آن بهصورت آزاد قابل بازدید نیستند. با این حال، دیدن نمای بیرونی، حیاط، طبقه اول و برخی اتاقها ممکن است. بازدید از این مکان بیشتر برای کسانی جذاب است که به معماری قدیمی، عکاسی یا تاریخ شهرها علاقه دارند. نور ملایم، دیوارهای کهنه اما محکم و صدای پرندگان، فضا را برای قدم زدن و تماشا دلنشین میکند.
بهتر است پیش از رفتن، درباره وضعیت فعلی بازدید و ساعات آن اطلاعات بگیری، چون ممکن است برخی روزها امکان بازدید وجود نداشته باشد. اگر در روزهای خلوتتری بروید، راحتتر میتوانی از فضا لذت ببرید و حتی چند عکس خوب بگیرید.
قلعه حاج وکیل یا عمارت کلاهفرنگی کجاست؟
عمارت کلاهفرنگی در محلهای قدیمی به نام حصار، در مرکز شهر اراک قرار گرفته. محلیها هنوز هم آن را با نام «قلعه حاج وکیل» میشناسند. این عمارت در دل یکی از شلوغترین بخشهای شهر جای گرفته، ولی وقتی وارد حیاط آن میشوید، فضا کاملاً عوض میشود. سکوت، آجرکاریهای قدیمی و حوض وسط حیاط، حالوهوایی کاملاً متفاوت با بیرون دارند.
موقعیت جغرافیایی و دسترسی به قلعه حاج وکیل
این عمارت در یکی از خیابانهای قدیمی اما پرتردد اراک قرار دارد؛ خیابان محسنی، که از بخشهای مرکزی شهر محسوب میشود. اگر با ماشین شخصی سفر میکنید، میتوانید از طریق خیابان امام و میدان شهدا به سمت خیابان محسنی بروید. پارکینگ عمومی در نزدیکی آن وجود دارد، هرچند در ساعات شلوغ پیدا کردن جای پارک شاید کمی سخت باشد.
برای کسانی که با وسایل نقلیه عمومی حرکت میکنند، تاکسیهای خطی، اتوبوسهای شهری و حتی تاکسیهای اینترنتی گزینههای مناسبی هستند. فاصله تا ایستگاه راهآهن یا ترمینال اصلی شهر هم زیاد نیست، پس حتی اگر از راه دور بیایید، بازدید از این بنا کار سختی نخواهد بود.
جاذبههای اطراف عمارت کلاهفرنگی اراک
اگر تصمیم گرفتید به دیدن عمارت کلاهفرنگی بروید، خوب است بدانید که چند جای دیدنی دیگر هم در نزدیکی آن قرار دارند. اینها هم میتوانند بخشی از برنامه بازدیدتان باشند:
- بازار تاریخی اراک
بازاری که هنوز هم فعال است و حالوهوای سنتی خود را حفظ کرده است. قدم زدن در دالانهای پیچدرپیچ آن، دیدن حجرههای قدیمی و خرید صنایع دستی، تجربهای خاص را رقم میزند. - موزه چهار فصل اراک
ساختمانی قدیمی با معماری قاجاری که حالا به موزه تبدیل شده است. در موزه چهارفصل اراک میتوان آثار باستانی، اسناد قدیمی و اشیای مردمشناسی مربوط به منطقه مرکزی را از نزدیک دید. - پارک جنگلی گردو
یکی از تفرجگاههای معروف اطراف اراک است. اگر پس از بازدید از جاهای تاریخی نیاز به فضایی سبز و آرام داشتی، میتوانید سری به این پارک بزنید و در دل طبیعت استراحت کنید. - خانه حسنپور اراک
یکی دیگر از خانههای تاریخی شهر است که در نزدیکی عمارت کلاهفرنگی قرار دارد. معماری زیبا و بازسازیشده آن برای دوستداران بناهای قدیمی جذاب خواهد بود.
بیشتر بخوانید: آشنایی با مسجد جامع اراک
اقامت در اراک
اگر قصد دارید بیشتر از یک روز در اراک بمانید، گزینههای مختلفی برای اقامت در این شهر وجود دارد. از هتلهای سه و چهار ستاره گرفته تا اقامتگاههای بومگردی و مهمانپذیرهای اقتصادی، بسته به بودجه و سبک سفر میتوانی محل مناسبی پیدا کنید. هتل امیرکبیر اراک از جمله هتلهای معروف شهر است که امکانات خوبی دارد و برای سفرهای خانوادگی یا کاری گزینه مناسبیست. اگر به فضای سنتی علاقهمندید، چند اقامتگاه بومگردی در اطراف شهر هم فعال هستند که تجربهای متفاوت از اقامت را رقم میزنند. برای رزرو، بهتر است پیش از سفر، نگاهی به سایتهای معتبر بیندازید تا با توجه به تاریخ و بودجه، بهترین انتخاب را داشته باشید.
سفر به اراک با قطارهای ۵ ستاره فدک
برای رسیدن به اراک، یکی از راحتترین راهها استفاده از قطارهای ۵ ستاره فدک است. این قطارها با کوپههای مدرن، صندلیهای راحت و خدمات مطلوب، تجربه سفر را لذتبخشتر میکنند. ایستگاه راهآهن اراک فاصله زیادی با مرکز شهر ندارد، بنابراین پس از رسیدن میتوانید خیلی زود خودتان را به جاهای دیدنی مانند عمارت کلاهفرنگی برسانید. اگر دوست دارید سفری آسوده و بدون دردسر را تجربه کنید، فدک انتخاب خوبی خواهد بود.
در مورد بهترین قطار اراک مشهد، ایستگاه ها و برنامه حرکت آن بیشتر بدانید.
